مشکلات چشمی از جدیترین بیماریهایی هستند که فرد میتواند در زندگیاش تجربه کند چرا که امکان دارد بر روی بینایی تاثیر بگذارد یا حتی در شرایط بدتر فرد بیناییش را از دست بدهد. یکی از این نوع بیماریها مگس پران چشم است. این نوع بیماری بیشتر در افراد بالای 50 سال رخ میدهد اما امکان این که در افراد کم کم سن و سال نیز دیده شود هم هست.
البته بهتر است بگوییم که مگس پران نوعی عارضه محسوب میشود تا بیماری، چرا که مگس پران میتواند از بیماریهای دیگری ناشی شده باشد. مگس پران خود نیز میتواند شامل مشکلات جدی باشد که در ادامه به تمامی بخشهای مربوط به این عارضه و روشهای درمانی آن پرداختهایم.
مگس پران چشم (Floaters) چیست؟
مگس پران چشم همان خطهای نازک یا بزرگ و پیچ در پیچی هستند که هنگام خیره شدن به یک نقطه مثل یک دفتر سفید یا دیوار خالی، مقابل چشمها حرکت میکنند و هر چقدر هم که شما پلک بزنید، این مشکل بر طرف نمیشود و شما را آزار میدهند.
از لحاظ علمی مگس پران چشم، همان سایههای کدر موجود در مایع زجاجیه است که روی شبکیه میافتد و به صورت خطهای پیچدار مشاهده میشوند، منشا این کدورتها میتواند، از چسبیدگی و ضخیمتر شدن رشتههای زجاجیه، تجمع سلولهای التهابی در زجاجیه یا حتی خونریزی در داخل چشم باشد. به طور کلی هرچقدر هم شما آنها را با چشمانتان دنبال کنید، آنها نیز حرکت میکنند و ثابت نیستند و بخاطر همین موضوع این اسم را برای این عارضه انتخاب کردهاند.
دلایل وجود مگس پران چشم چیست؟
مگس پران چشم نوعی عارضه است که در بسیاری از افراد مشاهده شده و به مرور زمان و افزایش سن بیشتر میشود. طبق تحقیقات صورت گرفته به طور میانگین بیش از 70% از افراد بالای 50 سال دچار این عارضه شدهاند.
رشتههای موجود در زجاجیه برای کودکان و افراد جوان به طور میانگین بسیار نازک و کمرنگ هستند و دیده نمیشوند، اما با بالا رفتن سن این نوع رشتهها ضخیمتر شده و بیشتر به یک دیگر میچسبند و موجب ایجاد کدورت میشوند که سایهی این کدورت بر روی شبکیه به صورت مگس پران احساس میشود. حتی این امکان وجود دارد که در بسیاری از افراد کهنسال بخشی از رشتههای محیطی زجاجیه که به شبکیه متصل است از محل قرار گیری خود کنده شود و به درون بخشهای مرکزی زجاجیه بیافتد. به این حالت، جداشدگی خلفی زجاجیه میگویند که یکی از شایعترین دلایل ایجاد مگس پران چشم است.
در برخی مواقع نیز وجود التهابات درون چشمی(Uveitis)، موجب اجماع سلولهای التهابی در زجاجیه شده که باعث ایجاد مگس پران میشود. یکی دیگر از دلایل ایجاد مگس پران چشم، خونریزی درون زجاجیه چشم است که در افرادی که مبتلا به بیماری دیابت هستند امکان دارد خونریزی خفیف ابتدا به شکل مگس پران باشد. از دیگر عوامل موثر در وجود این عارضه میتوان به بیماریهای چشمی، آسیب چشم، رتینوپاتی دیابتی، رسوبات کریستالی، تومورهای چشمی و… اشاره کرد.
همانطور که متوجه شدیم مگس پران چشم به دلایل مختلفی ممکن است ایجاد شود که مهمترین آنها از دست دادن ساختار ژلهای مانند زجاجیه میباشد.
زجاجیهی چشم چیست؟
یکی از بخشهای مهم شبکیهی چشم، زجاجیه است. زجاجیه در بخش مرکزی چشم وجود دارد و قسمت مرکزی را تشکیل میدهد. این بخش از چشم در افراد کم سن شکلی ژلهای مانند دارد، اما به مرور زمان با بیشتر شدن سن این شکل ژلهای از بین میرود و حالت مایع به خود میگیرد.
فعالیت اصلی زجاجیه در چشم، محافظت از لنز چشم است که جهت مراقبت از لنز در مقابل عواملی مثل اکسیژن یا کم شدن آب مروارید میباشد. زجاجیه درون چشم و در کنار شبکیه قرار دارد که بعضی از قسمتهای آن به شبکیه متصل است. حتی روشن نگه داشتن بخش مرکزی و امکان رساندن نور به بخش شبکیه تا فرد روشنایی کاملی برای دیدن تجربه کند نیز از جمله اهداف اصلی این بخش است.
اختلالاتی که منجر به مگس پران چشم میشوند!
- شبکیه جدا شده
- شبکیه پاره شده
- خونریزی داخل لنز چشم
- التهابات شبکیه ناشی شده از عفونت چشم
در چه افرادی مگس پران شیوع دارد؟
- افرادی که جراحی چشمی انجام دادهاند.
- افرادی که دارای التهابات چشمی(Uveitis) هستند.
- افراد بالای 50 سال
- افرادی که ضعف بینایی از نوع نزدیک بینی دارند.
- افراد دارای بیماریهای خاص چشمی
- افرادی که بیماری دیابت یا بیماری زمینهای چشمی دارند.
امکان رخ دادن مگس پران چشم در جوانی
امکان این که در جوانی این عارضه به سراغتان بیاید نیز وجود دارد. اکثر جوانانی که با مگس پران مواجه میشوند، مشکل بینایی از نوع نزدیک بینی دارند. این عارضه بیشتر در دهههای 20 تا 30 سالگی رواج دارد. دیدن مگس پران در هوا مثل نقاط خاکستری تیره، دایرهها و خطوط نامنظم از علائم شناخته شده این عارضه محسوب میشوند.
اگر شبکیه چشمتان به طور کامل در سلامت باشد و بیماری زمینهای نداشته باشید، مگس پران به خودی خود نگرانکننده نیست. اما اگر به صورت اتفاقی و کاملا ناگهانی دچار این عارضه شدید، باید در سریعترین زمان ممکن به چشم پزشک مراجعه کنید. زیرا این امکان وجود دارد که موضوع مربوط به جدا شدن شبکیه چشم باشد، در این صورت باید هر چه سریعتر این عارضه برطرف شود.
مگس پران چشم میتواند خطر آفرین باشد؟
اکثریت اشخاص مگس پران چشم دارند و تا کنون به هیچ نوع مشکل خاصی برخورد نکردهاند. مگس پرانی که در طی سالهای متمادی وجود داشته است به طور معمول خطر خاصی ندارد مگر آن که مگس پران دیگری در چشم دیده شده یا مشکلی جدی در بینایی احساس شود اگر با یکی از این موارد روبرو شدید فورا به پزشک مراجعه کنید، زیرا که میتواند حاکی از مشکلات جدی چشمی باشد.
همانگونه که به این موضوع اشاره کردیم، شایعترین دلیل رخ دادن مگس پراس جدید جداشدگی زجاجیه خلفی است که در حالت طبیعی مضر نیست، اما در بعضی موارد به خاطر جداشدگی زجاجیه، بخشی از شبکیه نیز به دنبال آن کنده میشود و موجب ایجاد پارگی یا سوراخی در پرده شبکیه چشم میگردد که امکان دارد موجب جدا شدن پرده شبکیه و مشکلات جدی دیداری شود.
نشانهها و علائم اختلال مگس پران چشم
در ادامه چند نمونه از مهمترین نشانههای مگس پران چشم را برایتان شرح میدهیم:
- دیدن ذرات کوچک در میدان بینایی به شکل اجسام ریز و شفاف
- لکههایی که با حرکت چشم و دنبال کردن آنها حرکت میکنند و به سرعت از جلوی دید خارج میشوند.
- لکههایی که با نگاه کردن به زمینههای سفید مثل کاغذ، دیوار و… به صورت واضحتر میتوان مشاهده کرد.
- شکلهایی که در نهایت ساکن بوده و از میدان دید خارج میشوند.
آیا مگس پران چشم نوعی بیماری مزمن است؟
اگر دلیل اصلی مگس پران چشم، خونریزی ناشی از دیابت یا التهابات باشد، جایی برای نگرانی نیست، زیرا این نوع عارضه کاملا قابل درمان بوده و برگشتپذیر است. به طور معمول اکثر افراد در صورت عدم ایجاد اختلال در بینایی، به تدریج با این وضعیت کنار میآیند. اما اگر آسیب به طور جدی باشد، مراجعه به پزشک الزامی و اجباری است که بسته به نوع وخامت این عارضه، تجویز پزشک برای درمان متفاوت است.
روش شناخت و معاینه مگس پران و جرقه چشم
شناخت دلیل جرقه چشم و مگس پران بدون معاینه دقیق چشم پزشک ممکن نیست، بنابراین هر کسی که دچار این علائم شده، باید حتماً توسط چشم پزشک معاینه شود. در معاینه ابتدا مردمک با قطرههای مخصوص باز شده و سپس زجاجیه و شبکیه با ابزار خاص بررسی میشوند.
اگر تنها جداشدگی خلفی زجاجیه دیده شود و شبکیه سالم باشد، معمولاً خطر خاصی وجود ندارد و نیاز به اقدام فوری و اجباری نیست، اما در صورت آسیب به شبکیه چشم یا وجود خونریزی و التهابات، درمان واجب است.
گاهی اوقات تنها یک معاینه کافی نمیباشد و باید هر 2 تا 3 هفته تکرار شود تا مطمئن شویم که علت خطرناکی وجود ندارد. جرقهها به طور معمول پس از گذشت چند روز یا چند هفته بدون نیاز به روش درمانی خاصی برطرف خواهند شد و مگس پران نیز ممکن است کوچکتر شود، اما حتی در این موقعیت، معاینه کامل چشم توسط چشم پزشک لازم است.
انواع درمان مگس پران چشم به روش پزشکی
درمان مگس پران چشم میتواند روشهای مختلفی داشته باشد که در ادامه به مواردی به روش پزشکی اشاره میکنیم.
جراحی زجاجیه
در این روش، چشم پزشک با ایجاد درزی کوچک، مایع زجاجیه را تخلیه کرده و آن را با سرم نمکی استریل جایگزین میکند تا فرم کره چشم حفظ شود و تغییر پیدا نکند. با این حال، امکان دارد که تمامی ذرات شناور(مگس پرانها) از بین نروند و فرد نیاز به جراحی دوم داشته باشد. این عمل ممکن است عوارضی مثل خونریزی یا پارگی شبکیه به همراه داشته باشد.
جراحی با لیزر
چشم پزشک با استفاده از نوعی لیزر مخصوص اشکال شناور در زجاجیه را به بخشهای کوچکتری تقسیم میکند تا کمتر در معرض دید قرار بگیرند. این نوع از درمان در بیشتر بیماران سبب بهبودشان شده و کمتر کسی از انجام این درمان ناراضی بوده است. به طور کلی جراحی لیزر به ندرت برای بیمارانی که مگس پران چشم دارند مورد استفاده قرار میگیرد و تا جای ممکن روشهای سادهتر تجویز میشود.
انواع درمان مگس پران چشم به روش خانگی
برای درمان مگس پران علاوه بر روش پزشکی، شما میتوانید از روش خانگی نیز استفاده کنید که درمان آن بسیار راحتتر است که در ادامه چند مورد از این نوع درمان را ذکر کردهایم.
ماساژ شقیقه
یکی از سادهترین نوع درمان مگس پران چشم، ماساژ شقیقه است. هنگام بروز این عارضه شقیقهی خود را به صورت آرام و ملایم ماساژ دهید. شما میتوانید موقع ماساژ یک پارچه خیس شده را روی چشمانتان قرار دهید که این کار علاوه بر اینکه به کم شدن استرس کمک میکند به کاهش اشکال در بینایی نیز کمک میکند و تاثیرگذار است.
نوشیدن آب فراوان
در بعضی مواقع امکان دارد که عارضهی مگس پران چشم از پخش سموم در بدن ایجاد شود. یکی از بهترین و سادهترین روش برای درمان، نوشیدن زیاد آب در طی روز میباشد. هنگامی که سم از بدن خارج شد احتمال این که مگس پران نیز برطرف شود بیشتر خواهد شد.
چه زمانی نیاز به مراجعه فوری پزشک است؟
پارگی شبکیه چشم امکان دارد یک وضعیت اورژانسی باشد. در صورت بروز نشانههای زیر، فوراً به چشم پزشک یا به بخش اورژانس مراجعه کنید:
- افزایش ناگهانی مگس پران چشم
- امکان دیدن جرقه در چشمی که مگس پران دارد.
- کدورت بینایی در یک یا هر دو چشم
- دیدن ناحیهای تار یا سایه مانند در بخش مرکزی یا اطراف دید
این نشانهها ممکن است بدون درد باشند اما میتوانند نشاندهنده پارگی یا جداشدگی شبکیه بوده که خطری برای سلامتی بینایی محسوب میشوند و نیازمند رسیدگی فوری میباشند.
خلاصه مطالب
در نهایت فهمیدیم که مگس پران چشم همان اشکال و خطهای نازک و پیچ در پیچی هستند که در هنگام دیدن دیوار سفید یا کاغذ و… متوجه آن میشویم. دلیل ایجاد این عارضه بخاطر سایههای زجاجیه است که بر روی شبکیه چشم میافتند. این بخش در دوران کودکی به صورت ژلههایی است که با گذشت زمان و افزایش سن حالت مایع به خود میگیرد.
یکی از رایجترین دلایل ایجاد مگس پران جداشدگی زجاجیه خلفی است. پزشک متخصص برای معاینه ابتدا چشم را شستشو و بعد با دستگاههای مخصوصی چشم را معاینه میکند. در نهایت شما برای درمان مگس پران چشم میتوانید از دو روش پزشکی و خانگی استفاده کنید. اما همیشه توجه داشته باشید که برای اینطور عارضهها اول به پزشک مراجعه و از روش درمانی آن استفاده کنید.