علت قرمزی چشم | بررسی 12 علل شایع که باعث قرمزی چشم می‌شوند!

قرمزی چشم یکی از نشانه‌هایی است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود تجربه می‌کنند. اما علت قرمزی چشم همیشه یکسان نیست و می‌تواند از عوامل مختلفی نشأت بگیرد، از خستگی ساده چشم گرفته تا عفونت‌های جدی یا آلرژی‌های مزمن. بررسی علت قرمزی چشم نه‌تنها در تشخیص مشکل اصلی مؤثر است، بلکه در پیشگیری و درمان نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. در این مقاله تلاش می‌کنیم با نگاهی دقیق به علت قرمزی چشم، عوامل رایج و کمتر شناخته‌شده آن را بررسی کرده و راهکارهایی برای مقابله با این مشکل ارائه دهیم.

علت قرمزی چشم چیست؟

حال بیایید به بررسی مختلف‌ترین علت قرمزی چشم بپردازیم. برای هر علت، توضیح می‌دهیم که چیست، چه عواملی آن را به وجود می‌آورد و چه علائم دیگری ممکن است همراه آن ظاهر شود.

علت قرمزی چشم بخاطر آلرژی‌ها

یکی از علت قرمزی چشم که رایج هست، واکنش‌های آلرژیک است که می‌تواند باعث التهاب و تورم چشم‌ها شود. علائم دیگر آلرژی چشم عبارتند از:

• خارش
• احساس سوزش
• افزایش ریزش اشک
  

علاوه بر این، علائم آلرژی چشمی ممکن است با نشانه‌های عمومی آلرژی مانند عطسه، خارش و آبریزش بینی همراه باشد.   برخی از محرک‌های معمول آلرژی شامل گرده گل‌ها، کنه‌های گرد و غبار، قالب، شوره حیوانات خانگی و مواد محرک محیطی مثل دود سیگار و آلودگی هوا هستند.

خشکی چشم

یکی دیگر از علت‌ قرمزی چشم، خشکی چشم است. اشک توسط غدد کوچک واقع در بالای چشم‌ها تولید می‌شود و وظیفه آن محافظت و مرطوب نگه داشتن چشم‌ها است. وقتی این غدد اشک کافی تولید نکنند، خشکی چشم رخ می‌دهد.

خشکی چشم بسیار شایع است و مطالعات میزان شیوع آن را بین ۵ تا ۵۰ درصد گزارش کرده‌اند. این بیماری بیشتر در زنان، افراد بالای ۵۰ سال و کسانی که از لنزهای تماسی استفاده می‌کنند، دیده می‌شود.  اگر دچار خشکی چشم باشید، ممکن است قرمزی چشم را تجربه کنید و علائم دیگری مانند:

• احساس گزش، خراش یا سوزش
• حس وجود جسم خارجی در چشم
• حساسیت به نور
• تاری دید (خصوصاً هنگام مطالعه) نیز مشاهده شود.

ورم ملتحمه (کنژنکتیویت) از علت قرمزی چشم

یکی از علت‌های قرمزی چشم، ورم ملتحمه است که زمانی اتفاق می‌افتد که غشای پوشاننده قسمت داخلی پلک‌ها و قسمت سفید چشم، یعنی ملتحمه¹، ملتهب شود. این وضعیت که به چشم صورتی نیز معروف است، باعث می‌شود سفیدی چشم به رنگ صورتی یا قرمز درآید. علائم دیگر ورم ملتحمه شامل:

• خارش
• احساس سوزش
• حس وجود جسم خارجی در چشم
• افزایش ریزش اشک
• ترشح مخاطی یا چرکی که ممکن است باعث پوسته‌پوسته شدن پلک‌ها و مژه‌ها شود.

ورم ملتحمه می‌تواند علل متنوعی داشته باشد، از جمله:

• عفونت‌های ویروسی مانند آدنوویروس‌ها، سرخک یا کووید-۱۹
• عفونت‌های باکتریایی ناشی از باکتری‌هایی مانند استافیلوکوکوس اورئوس، استرپتوکوک پنومونیه یا هموفیلوس آنفولانزا
• آلرژی به گرده، کپک و شوره حیوانات خانگی
• محرک‌های محیطی مانند دود و گازهای شیمیایی
• ورم ملتحمه ناشی از عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی بسیار مسری است و به راحتی از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود.

علت قرمزی چشم بخاطر وجود بلفاریت

بلفاریت (التهاب پلک) زمانی رخ می‌دهد که پلک‌های شما دچار التهاب می‌شوند و این التهاب می‌تواند باعث قرمزی و تورم پلک‌ها و چشم‌ها شود. این یکی از علت‌های قرمزی چشم است که معمولاً با علائم دیگری همراه است مانند:

• خارش
• احساس سوزش یا گزش
• حس وجود جسم خارجی در چشم
• افزایش ریزش اشک
• پوسته‌پوسته شدن پلک‌ها به خصوص در صبح
• حساسیت به نور

اگر بلفاریت به درستی درمان نشود، ممکن است علائم جدی‌تری مثل ریزش مژه، رشد غیرطبیعی مژه‌ها یا تاری دید ایجاد شود. این بیماری می‌تواند به دلیل تجمع باکتری‌ها روی پلک‌ها یا گرفتگی غدد چربی در پلک‌ها به وجود آید. در موارد نادر، آلودگی به کنه‌های ریز نیز می‌تواند باعث بلفاریت شود.

یووئیت

یووئیت التهاب قسمت میانی چشم است که به آن یووه‌آ گفته می‌شود، ناحیه‌ای بین سفیدی چشم و شبکیه. التهاب ناشی از یووئیت یکی دیگر از علت قرمزی چشم است و با علائم زیر همراه است:

• تاری دید
• درد چشم
• مشاهده مگس پران (نقاط یا خطوط شناور)
• حساسیت به نور

یووئیت می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد که از جمله آن‌ها می‌توان به:

• بیماری‌های خودایمنی مانند لوپوس، آرتریت روماتوئید و کولیت اولسراتیو
• عفونت‌های خاصی مانند سیفلیس، زونا و توکسوپلاسموز
• برخی انواع سرطان‌ها مانند لنفوم
• ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ (HSV-1)

اشاره کرد.

تشخیص و درمان سریع یووئیت بسیار مهم است، چرا که اگر این بیماری به موقع درمان نشود، ممکن است باعث از دست دادن بینایی شود.

اسکلریت از عوامل مهم برای علت قرمزی چشم

اسکلریت زمانی رخ می‌دهد که التهاب بخش سفید چشم، یعنی صلبیه، به وجود می‌آید. این التهاب باعث می‌شود سفیدی چشم قرمز و متورم شود و یکی از علت‌های قرمزی چشم باشد. علائم دیگری که ممکن است همراه اسکلریت مشاهده شوند عبارتند از:

• افزایش ریزش اشک
• حساسیت یا درد در چشم
• تاری دید
• حساسیت به نور
• درد در ناحیه سر، صورت یا فک
• کاهش دید

اسکلریت معمولاً با بیماری‌های خودایمنی مانند روماتیسم مفصلی، لوپوس، سندرم شوگرن و بیماری‌های التهابی روده مثل کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون مرتبط است. علاوه بر این، آسیب یا عفونت چشم نیز می‌تواند از علت‌های بروز اسکلریت باشد.

خونریزی زیر ملتحمه از علت قرمزی چشم

گاهی اوقات رگ‌های خونی کوچک روی سطح چشم پاره شده و خون به زیر ملتحمه نشت می‌کند که به آن خونریزی زیر ملتحمه گفته می‌شود. این وضعیت می‌تواند باعث قرمزی چشم شود اما معمولاً بی‌خطر بوده و طی ۱ تا ۲ هفته خود به خود برطرف می‌شود.

علائم معمول شامل قرمزی چشم است و در برخی موارد ممکن است کمی احساس ناراحتی داشته باشید. اگر خونریزی زیر ملتحمه همراه با کاهش بینایی باشد، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. برخی علت‌های رایج خونریزی زیر ملتحمه عبارتند از:

• مالش شدید چشم‌ها
• سرفه یا عطسه‌های قوی
• استفراغ

آسیب به چشم

افرادی که داروهای رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند یا مبتلا به دیابت و فشار خون بالا هستند، بیشتر در معرض این وضعیت قرار دارند.

گل مژه پلک

گل مژه زمانی ایجاد می‌شود که غده میبومین در چشم مسدود شده و دچار التهاب می‌شود. این مشکل می‌تواند در لبه پلک بالا یا پایین و در داخل یا خارج پلک اتفاق بیفتد و یکی دیگر از علت‌های قرمزی چشم محسوب می‌شود.
  اگر به گل مژه مبتلا باشید، لبه پلک دچار قرمزی، تورم و درد خواهد شد. ناحیه آسیب دیده ممکن است پر از مایع (میبوم) شده و گاهی به اندازه یک نخود فرنگی رشد کند.

علت قرمزی چشم برای گلوکوم زاویه بسته

گلوکوم یا آب سیاه وضعیتی است که در آن فشار داخل چشم به دلیل افزایش تولید یا کاهش تخلیه مایع درون چشم، بالا می‌رود. این افزایش فشار می‌تواند به عصب بینایی آسیب وارد کرده و در نهایت باعث کاهش یا از دست رفتن بینایی شود.
  یکی از انواع گلوکوم، گلوکوم زاویه بسته است که در آن فشار چشم به طور ناگهانی و سریع افزایش می‌یابد. این حالت یکی از علت‌های قرمزی چشم است که نیاز به درمان فوری دارد.
  علائم گلوکوم زاویه بسته به صورت ناگهانی ظاهر می‌شوند و شامل موارد زیر هستند:

• قرمزی چشم
• درد شدید در چشم
• دیدن هاله‌ها یا حلقه‌های رنگین‌کمانی در اطراف نورها
• تاری دید
• کاهش بینایی
• سردرد
• حالت تهوع یا استفراغ

این بیماری زمانی رخ می‌دهد که عنبیه، مسیری که مایع داخل چشم از آن تخلیه می‌شود را مسدود کند و باعث تجمع سریع مایع و افزایش فشار شود. گلوکوم زاویه بسته یک اورژانس پزشکی است و در صورت عدم درمان سریع، می‌تواند منجر به نابینایی دائمی شود.

زخم‌های قرنیه

زخم‌های قرنیه، که به نام کراتیت نیز شناخته می‌شوند، جراحات یا آسیب‌هایی هستند که روی سطح بیرونی چشم یعنی قرنیه ایجاد می‌شوند و یکی از علت‌های قرمزی چشم به شمار می‌روند. علائم همراه با زخم قرنیه عبارتند از:

• درد شدید چشم
• احساس وجود جسم خارجی در چشم
• افزایش ریزش اشک
• ترشح چرکی
• تاری دید
• حساسیت به نور
• ورم پلک

علل مختلفی می‌توانند باعث بروز زخم قرنیه شوند، از جمله:

• عفونت‌های باکتریایی
• ویروس‌ها، به ویژه ویروس هرپس سیمپلکس و ویروس واریسلا-زوستر
• عفونت‌های قارچی
• آکانتامبا، یک نوع انگل
• خشکی چشم
• خوابیدن با لنز تماسی
• دوش گرفتن یا شنا کردن با لنز تماسی یا شستشوی لنز با آب غیر بهداشتی
• آسیب‌های قرنیه مانند خراش یا سوختگی
• بیماری‌هایی که مانع بسته شدن کامل پلک‌ها می‌شوند، مانند فلج بل

مراجعه سریع به پزشک در صورت بروز علائم زخم قرنیه اهمیت بالایی دارد، زیرا درمان به موقع می‌تواند از آسیب دائمی به بینایی جلوگیری کند.

جراحت

آسیب‌هایی که به چشم وارد می‌شوند می‌توانند یکی از علت‌های قرمزی چشم باشند. این قرمزی معمولاً به دلیل التهاب، سوزش یا خونریزی در ناحیه چشم ایجاد می‌شود. علاوه بر قرمزی، ممکن است علائم دیگری نیز مشاهده کنید که شامل:

• درد در چشم
• تورم در چشم یا اطراف آن
• دشواری در حرکت دادن چشم
• کاهش دید
• عدم تقارن در اندازه مردمک‌های چشم

منابع شایع آسیب‌های چشمی عبارتند از:

• ورود اشیاء خارجی به داخل چشم
• ضربه یا تصادف فیزیکی
• تماس چشم با مواد شیمیایی
• استفاده نادرست یا طولانی‌مدت از لنزهای تماسی

افرادی که از لنزهای تماسی استفاده می‌کنند، به دلیل تماس بیشتر دست‌ها با چشم و اطراف آن، در معرض خطر بیشتری برای قرمزی چشم هستند. برخی از علت‌های قرمزی چشم مرتبط با لنزهای تماسی شامل موارد زیر است:

• خراشیدگی یا ساییدگی قرنیه
• واکنش‌های آلرژیک چشمی
• عفونت‌های مختلف چشم
• زخم‌های قرنیه که ممکن است ناشی از خوابیدن با لنزهای تماسی باشد
• خشکی چشم
• رشد غیرطبیعی رگ‌های خونی روی قرنیه (نئوواسکولاریزاسیون)
• ورم ملتحمه پاپیلاری غول پیکر، نوعی التهاب مزمن پلک‌ها
• قرمزی حاد چشم ناشی از لنز تماسی (CLARE)، که به التهاب چشم در اثر استفاده طولانی از لنز در طول شب گفته می‌شود.

علاوه بر قرمزی چشم، این مشکلات ممکن است باعث درد، افزایش اشک ریزش، تاری دید و حساسیت به نور شوند.
  اگر از لنزهای تماسی استفاده می‌کنید و هر یک از این علائم را مشاهده کردید، بهتر است چند ساعت لنزهایتان را از چشم بردارید و در صورت تداوم یا تشدید علائم، حتماً به چشم پزشک مراجعه کنید.

• مبانی محلول‌های تمیز کننده لنزهای تماسی
• نحوه قرار دادن لنزهای تماسی چگونه است؟

درمان‌های قرمزی چشم

درمان قرمزی چشم بسته به علت زمینه‌ای آن متفاوت است، اما در بسیاری از موارد می‌توان با اقدامات ساده و خانگی علائم را تسکین داد. در ادامه به روش‌های درمانی رایج اشاره می‌شود:

درمان‌های خانگی برای قرمزی چشم:

بهترین و ایمن‌ترین راه برای تشخیص علت قرمزی چشم و دریافت درمان مؤثر، مراجعه به پزشک متخصص است. اما در موارد خفیف و تا زمانی که بتوانید به پزشک مراجعه کنید، برخی درمان‌های خانگی ممکن است به کاهش ناراحتی کمک کنند:

• استفاده از کمپرس سرد: قرار دادن یک پارچه تمیز مرطوب شده با آب سرد روی چشم‌های بسته، چندین بار در روز می‌تواند به کاهش التهاب و قرمزی کمک کند.
• استراحت دادن به چشم‌ها: خواب کافی و کاهش زمان استفاده از دستگاه‌های دیجیتال، به چشم‌های خسته و قرمز کمک می‌کند تا بهتر شوند.
• تعویض یا برداشتن لنزهای تماسی: جایگزینی لنزهای قدیمی با لنز جدید یا کنار گذاشتن موقت آنها و استفاده از عینک، می‌تواند قرمزی را کاهش دهد. محدود کردن مدت استفاده از لنز نیز در پیشگیری مؤثر است.
• اجتناب از آلرژن‌ها و محرک‌ها: کاهش تماس با موادی مانند گرد و غبار، گرده گل‌ها، شوره حیوانات و دود، می‌تواند از تشدید قرمزی چشم جلوگیری کند.
• شستشوی چشم‌ها: شستن چشم‌ها با محلول شستشو یا آب تمیز، به پاک شدن گرد و غبار و ذرات کوچک کمک می‌کند.
• پلک زدن بیشتر: پلک زدن منظم باعث حفظ رطوبت طبیعی چشم‌ها می‌شود و از خشکی و تحریک آنها جلوگیری می‌کند، مخصوصاً هنگام استفاده طولانی مدت از صفحه نمایش.

گزینه‌های درمانی بدون نسخه برای قرمزی چشم

داروهای بدون نسخه می‌توانند به کاهش ظاهر خون‌آلود چشم‌ها کمک کنند، اما قبل از شروع هرگونه استفاده از این محصولات، بهتر است با پزشک یا متخصص چشم خود مشورت کنید.

• اشک مصنوعی: در انتظار مراجعه به چشم‌پزشک، می‌توانید از قطره‌های مرطوب‌کننده بدون مواد نگهدارنده استفاده کنید تا چشمانتان را مرتباً هیدراته نگه دارید. این قطره‌ها که به نام اشک مصنوعی شناخته می‌شوند، معمولاً تا چهار بار در روز قابل استفاده هستند.
• قطره‌های ضد احتقان (کاهش‌دهنده قرمزی): برخی قطره‌های بدون نسخه مانند ویزین حاوی موادی مانند تتراهیدروزولین و نفازولین هستند که به طور موقت رگ‌های خونی چشم را منقبض می‌کنند و قرمزی را کاهش می‌دهند. اما استفاده از این قطره‌ها نباید بیشتر از دو یا سه روز ادامه پیدا کند.
• قطره بریمونیدین با دوز پایین: قطره‌هایی مانند Lumify که حاوی بریمونیدین تارترات ۰.۰۲۵٪ هستند، می‌توانند به کاهش قرمزی‌های جزئی کمک کنند. این قطره‌ها تا چهار بار در روز قابل استفاده‌اند و نسبت به قطره‌های ضد احتقان عوارض جانبی کمتری دارند و استفاده طولانی‌تری را ممکن می‌سازند.
• قطره‌های آنتی‌هیستامین: قطره‌های بدون نسخه آنتی‌هیستامین می‌توانند خارش و قرمزی چشم ناشی از حساسیت‌های فصلی را تسکین دهند، اما نباید بیش از دو تا سه روز مصرف شوند.
• قبل از استفاده از هر نوع قطره چشمی که ادعای رفع قرمزی دارد، حتی انواع بدون نسخه، حتماً با چشم‌پزشک مشورت کنید. برخی قطره‌ها با انقباض رگ‌های خونی سطح چشم باعث سفید شدن موقت چشم‌ها می‌شوند، اما استفاده مکرر و طولانی مدت آنها ممکن است اثر معکوس داشته باشد و به افزایش قرمزی منجر شود. همچنین، توقف ناگهانی مصرف این قطره‌ها ممکن است باعث تشدید قرمزی چشم شود.

اگرچه بسیاری از موارد قرمزی چشم بی‌خطر هستند و خودبه‌خود بهبود می‌یابند، اما در برخی شرایط بی‌توجهی به درمان می‌تواند عواقب جدی به دنبال داشته باشد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

• اگر قرمزی چشم بیش از ۱ تا ۲ روز ادامه پیدا کرد.
• اگر فرزند خردسال شما دچار قرمزی چشم شده است.
• در صورت وجود علائم همراه مانند درد، ترشح، کاهش دید یا حساسیت به نور.

خطرات احتمالی عدم درمان

• پیشرفت بیماری زمینه‌ای: برخی از علل قرمزی چشم مانند گلوکوم زاویه بسته، یووئیت یا زخم قرنیه در صورت عدم درمان می‌توانند شدید شده و آسیب جدی به چشم وارد کنند.
• کاهش یا از دست دادن بینایی: تأخیر در تشخیص و درمان برخی از بیماری‌های چشمی می‌تواند منجر به اختلال دائمی در بینایی یا حتی نابینایی شود.
• انتقال بیماری‌های عفونی: در موارد مسری مانند ورم ملتحمه ویروسی یا باکتریایی، عدم درمان می‌تواند منجر به انتقال بیماری به دیگران شود.

چگونه می‌توان از بروز قرمزی چشم جلوگیری کرد؟

اگرچه نمی‌توان از تمام عوامل ایجاد قرمزی چشم پیشگیری کرد، اما با رعایت برخی نکات می‌توانید احتمال ابتلا به این مشکل را کاهش دهید:

• از مالش دادن چشم‌ها خودداری کنید، زیرا آلودگی‌ها و میکروب‌های روی دست‌ها ممکن است باعث تشدید قرمزی و التهاب شوند.
• لنزهای تماسی خود را همیشه تمیز نگه دارید و از استفاده بیش از حد مجاز آنها پرهیز کنید.
• آرایش چشم‌هایتان را به طور کامل پاک کنید و چشم‌ها را تمیز نگه دارید.
• هنگام کار طولانی با صفحه نمایش کامپیوتر یا گوشی، به طور منظم به چشم‌ها استراحت دهید.
• از تماس با محرک‌هایی که می‌دانید چشم‌ها را تحریک می‌کنند، مانند گرد و غبار، دود یا شوره حیوانات خانگی، خودداری کنید.
• برای جلوگیری از رطوبت اضافی و رشد کپک، در خانه از دستگاه‌های رطوبت‌گیر استفاده کنید.
• رعایت صحیح شستشوی دست‌ها می‌تواند خطر ابتلا به عفونت‌ها و به دنبال آن قرمزی چشم را کاهش دهد.
• اگر به طور مکرر دچار قرمزی چشم می‌شوید یا این مشکل برطرف نمی‌شود، حتماً برای تشخیص علت قرمزی چشم به چشم پزشک مراجعه کنید.

سخن پایانی:

شناخت دقیق علت قرمزی چشم اولین و مهم‌ترین گام در انتخاب روش مناسب درمان است. استفاده درست و به موقع از درمان‌های خانگی، قطره‌های بدون نسخه و همچنین مراجعه به پزشک متخصص می‌تواند به کاهش سریع‌تر قرمزی و بهبود سلامت چشم‌ها کمک کند. همواره به یاد داشته باشید که خوددرمانی بدون تشخیص صحیح علت قرمزی چشم ممکن است مشکلات بیشتری ایجاد کند، بنابراین بهترین کار مشورت با یک چشم‌پزشک برای دریافت درمان اصولی و مؤثر است.

سوالات متداول

1. ملتحمه چشم لایه مخاط پوشاننده چشم است که باعث محافظت و روان‌شدن چشم می‌شود. ↩︎