ضعف بینایی یا عیوب انکساری چشم از شایعترین مشکلات چشمی در جهان محسوب میشوند. فهمیدن علائم ضعف بینایی و درک تفاوت آستیگمات و ضعیفی چشم برای تشخیص زودهنگام و مدیریت تاثیرگذار این دو عارضه ضروری است. یکی از بیماریهای چشمی که در بین افراد بسیار رایج بوده، آستیگمات چشم است که امکان دارد در هر سنی به آن مبتلا شویم. در بعضی موارد آستیگمات چشم از بدو تولد نیز ممکن است در چشمها وجود داشته باشد.
ضعیفی چشم چیست؟
ضعیفی چشم، که از نظر پزشکی به عنوان اختلال بینایی از آن یاد میشود، میلیونها نفر را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار میدهد و مجموعهای از شرایط را در بر میگیرد که توانایی دید واضح را مختل میکند و بر فعالیتهای روزانه و کیفیت زندگی تاثیر میگذارد. در برخی موارد آستیگمات یا ضعیفی چشم در دوران کودکی ایجاد میشود، زمانی که چشمها در حال رشد هستند. اپتومتریست یا چشمپزشک میتواند تفاوت آستیگمات و ضعیفی چشم را از طریق یک معاینه جامع چشم تشخیص دهد.
علل ضعف بینایی کدامند؟
ضعیفی چشم با توجه به افراد و شرایط زندگی، علل متفاوتی دارد که مهمترین آنها به شرح ذیل است:
- ژنتیک: ژنتیک نقش مهمی در بسیاری از بیماریهای چشمی از جمله نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم دارد.
- سن: با افزایش سن، خطر ابتلا به بیماریهای چشمی مرتبط با افزایش سن مانند گلوکوم، دژنراسیون ماکولا و آبمروارید افزایش مییابد.
- سبک زندگی: ورزش نکردن، تغذیه نامناسب و تماشای بیش از حد صفحهنمایش میتواند بر سلامت چشم تاثیر منفی بگذارد. به عنوان مثال، کمبود ویتامین A، C و E با کاهش بینایی مرتبط است.
- شرایط بهداشتی: بیماریهایی مانند دیابت یا فشار خون بالا میتوانند منجر به شرایطی مانند رتینوپاتی دیابتی یا رتینوپاتی فشار خون بالا شوند که بینایی را مختل میکند.
- عوامل محیطی: قرار گرفتن در معرض نور شدید خورشید بدون محافظت یا در معرض مواد خطرناک میتواند به مرور زمان منجر به آسیب بینایی چشم شود.
ضعیفی چشم چه علائمی دارند؟
تشخیص زودهنگام علائم ضعف بینایی میتواند منجر به تشخیص و درمان به موقع شود و به طور بالقوه بینایی را نجات دهد. علائم کلیدی عبارتند از:
- تاری دید: مشکل در دیدن جزئیات از راه دور یا نزدیک یکی از رایجترین نشانههای عیوب انکساری است.
- سردرد: سردردهای مکرر، به ویژه پس از انجام کارهایی با دقت بینایی بالا ممکن است نشاندهنده مشکلات بینایی اصلاحنشده باشد.
- خستگی چشم: خستگی چشم زمانی رخ میدهد که چشمها بیش از حد کار میکنند، به ویژه با استفاده طولانیمدت از رایانه یا سایر دستگاههای دیجیتال.
- چشمک زدن: چشمک زدن تمرکز و وضوح را به طور موقت بهبود میبخشد و اغلب نشانهای از مشکلات بینایی است.
- مشکل دید در شب: تلاش برای دیدن در شرایط کمنور میتواند نشانه اولیه آبمروارید یا سایر اختلالات بینایی باشد.
- دیدن هاله در اطراف نورها: این علامت میتواند ناشی از آبمروارید یا مشکلات قرنیه باشد.
آستیگمات چیست؟
آستیگماتیسم ناشی از انحنای ناهموار قرنیه یا عدسی است که باعث میشود اشعههای نور به طور متفاوت در نقاط مختلف منحرف شوند. در صورت اصلاح نشدن، نتیجه میتواند تاری دید در هر فاصلهای باشد زیرا چشمها نمیتوانند نور را به درستی روی شبکیه پشت چشم متمرکز کنند.
برای اصلاح آستیگماتیسم از عینک و لنزهای تماسی توریک استفاده میشود که گاهیاوقات همراه با قدرت عدسی کروی ترکیب میگردد. این لنزها به شکست یکنواخت پرتوهای نور و رسیدن آنها به شبکیه برای دید واضح در تمام فواصل کمک میکنند.
اگر فردی بخواهد اتکای خود به عینک و لنزهای تماسی را کاهش دهد، ممکن است جراحی لیزر مانند لیزیک نیز به عنوان درمانی برای آستیگماتیسم توصیه شود، اما با دانستن تفاوت آستیگمات و ضعیفی چشم تصمیم برای رفع هر یک از این موارد با نتیجه بهتری همراه میشود.
آستیگماتیسم نامنظم و قوز قرنیه
قوز قرنیه بیماری است که در طول زمان پیشرفت میکند و قرنیه چشم را درگیر میکند، همچنین به عنوان آستیگماتیسم نامنظم شناخته میشود و میتواند منجر به ضعیفی چشم شود که همیشه نمیتوان آن را به طور کامل با عینک اصلاح کرد.
قوز قرنیه معمولا در اواخر سالهای نوجوانی شروع میشود، اما ممکن است در 20 سالگی به بعد یا اوایل 30 سالگی نیز شروع شود. این بیماری باعث میشود قرنیه نازک شده و به شکل نامنظم به سمت خارج انحنا یابد. این انحراف قرنیه با تصحیح بینایی از طریق عینک تداخل پیدا کرده و روشهای جایگزین را برای اصلاح بینایی ضروری میکند.
قوز قرنیه خفیف را میتوان با عینک اصلاح کرد، در حالی که موارد متوسط ممکن است نیاز به لنزهای تماسی سخت داشته باشند که به یک مخزن مایع بین لنز و چشم اجازه میدهد تا سطح صافی برای ورود نور به چشم ایجاد کند.
علائم آستیگماتیسم چیست؟
علائم اصلی آستیگماتیسم تاری، سایه یا همپوشانی بینایی در تمام فواصل است.
علائم دیگر ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- خستگی چشم و سردرد پس از دورههای طولانی کار
- مشکل در رانندگی یا ورزش کردن
- چشم نیمه بسته برای دیدن بهتر در فواصل مختلف
افراد مبتلا به آستیگماتیسم همچنین ممکن است به دلیل انحنای نامنظم قرنیه یا عدسی، دوبینی یا دید سایه در یک چشم را تجربه کنند. معاینه چشم میتواند نزدیکبینی و آستیگماتیسم را تشخیص دهد.
معاینه چشم برای تشخیص تفاوت آستیگمات و ضعیفی چشم بسیار مهم است. در طول معاینه چشم، یک ارزیابی سلامت جامع از چشمها انجام میشود که شامل طیف وسیعی از تستها برای ارزیابی حدت یا وضوح بینایی، دید رنگ، دید محیطی، درک عمق و تحرک چشم است.
با این آزمایشها، اپتومتریست شما میتواند اختلالات بینایی ناشی از نزدیکبینی یا آستیگماتیسم را شناسایی کند. علاوه بر این، معاینات منظم چشم میتواند به نظارت بر تغییرات بینایی کمک کند، بنابراین در صورت نیاز، لنزهای اصلاحی یا سایر درمانها تجویز میشوند.
معاینه چشم برای اطمینان از بینایی سالم ضروری است و همچنین میتواند شرایط جدیتری مانند آبمروارید یا گلوکوم را در مراحل اولیه قبل از ایجاد آسیب جدی تشخیص دهد.
نزدیکبینی چیست؟
نزدیکبینی زمانی رخ میدهد که کره چشم طولانیتر از حد طبیعی باشد یا قرنیه انحنای بیش از حد داشته باشد. در نتیجه، پرتوهای نور به جای اینکه مستقیما روی شبکیه قرار گیرند، در جلوی شبکیه متمرکز میشوند. این اتفاق باعث میشود که اشیاء در فاصله دور تار به نظر برسند در حالی که اشیاء در فاصله نزدیک در فوکوس باقی میمانند.
نزدیکبینی را میتوان با عینک یا لنزهای تماسی که دارای عدسی محدب هستند اصلاح کرد تا شکست نامنظم نور را با هدایت اشعههای نور تصحیح کند تا بتوانند به درستی روی شبکیه متمرکز شوند.
جراحی انکساری که به عنوان جراحی لیزری چشم نیز شناخته میشود، گزینهای مناسب برای اکثر بزرگسالان مبتلا به نزدیکبینی است.
علائم نزدیکبینی چیست؟
علامت اصلی نزدیکبینی، تاری دید هنگام نگاه کردن به اجسام دور است.
علائم دیگر عبارتند از:
- خستگی چشم و سردرد
- مشکل در انجام فعالیتهایی که نیاز به دید خوب از راه دور دارند.
- ریز کردن چشم برای دیدن بهتر اجسام در دوردست
- اغلب برای دید بهتر به عینک یا لنزهای تماسی نیاز دارید.
- نگه داشتن اجسام خیلی نزدیک به صورت برای دید بهتر
روشهای پیشگیری از ابتلا به نزدیکبینی
به لطف بیناییسنجی مدرن، اکنون میتوانیم از بدتر شدن نزدیکبینی جلوگیری کنیم. کنترل نزدیکبینی بهتر است در سنین پایین و در حالی که چشمها هنوز در حال رشد هستند شروع شود. اگر کودک شما از نظر پزشک متخصص بینایی، نزدیکبین تشخیص داده شود، اپتومتریست او ممکن است روشهای مدیریت نزدیکبینی را توصیه کند:
- عینکهای طبی مخصوص برای کمک به کاهش فشار چشم و بهبود وضوح تصویر در شبکیه چشم
- لنزهای تماسی تخصصی برای کمک به تغییر شکل قرنیه و توقف پیشرفت نزدیکبینی
- قطرههای چشمی تجویزی برای کاهش تطابق بینایی جهت به تاخیر انداختن کشیدگی چشم
اگرچه نزدیکبینی قابل برگشت نیست، ما میتوانیم به کنترل پیشرفت آن کمک کنیم تا فرزند شما در بزرگسالی شانس بیشتری برای دید واضحتر داشته باشد.
برای پیشگیری و مراقبت از چشمهایمان رعایت موارد زیر نیز توصیه میشود:
- معاینات منظم چشمپزشکی
- استراحت چشمی هنگام کار با صفحهنمایش
- تغذیه مناسب (مواد حاوی ویتامین A و E)
- استفاده از عینک آفتابی استاندارد
نتیجهگیری
اگرچه آستیگماتیسم و ضعیفی چشم از نظر تاثیرات آنها بر بینایی شباهتهایی داشته، اما علل و درمانهای مشخصی نیز دارند. تشخیص بهموقع و انتخاب روش درمان مناسب میتواند کیفیت بینایی افراد را به میزان قابل توجهی بهبود بخشد. باید با آگاهی از تفاوت آستیگمات و ضعیفی چشم اقدامات اصلاحی مناسب برای هر بیماری در نظر گرفته شوند. توصیه میشود تمام افراد حداقل سالی یکبار تحت معاینه چشمپزشکی قرار گیرند.
سوالات متداول
چه چیزی باعث آستیگماتیسم میشود؟
آستیگماتیسم معمولا ریشه ژنتیک دارد، به این معنی که این وضعیتی است که والدین به فرزندان خود منتقل میکنند. همچنین میتواند ناشی از فشار بیش از حد پلکها به قرنیه باشد.
چگونه از آستیگماتیسم جلوگیری کنم؟
شما نمیتوانید از آستیگماتیسم جلوگیری کنید. اکثر افرادی که آستیگماتیسم دارند با این بیماری متولد میشوند. برخی دیگر به مرور زمان و تغییرات بینایی در طول زندگی، دچار این بیماری میشوند.
چه زمانی باید چشمهایم را معاینه کنم؟
معاینه منظم چشمها و بینایی میتواند به متخصص چشمپزشک کمک کرده تا مشکلات را فورا شناسایی کند. تقریبا هر سال یکبار باید چشمهای خود را معاینه کنید.