دژنراسیون ماکولا چیست؟

دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (AMD)، یک مشکل در شبکیه‌ی چشم است و زمانی اتفاق می‌افتد که بخشی از شبکیه به نام ماکولا، آسیب ببیند.

با AMD، دید مرکزی خود را از‌دست می‌دهید. شما نمی‌توانید جزئیات را دقیق ببینید، چه به چیزی نزدیک یا چه دور، نگاه کنید. اما دید محیطی(جانبی) شما، همچنان طبیعی خواهد بود. به‌عنوان مثال، تصور کنید که به ساعت عقربه‌دار نگاه می‌کنید. با AMD، ممکن است اعداد ساعت را ببینید، اما عقربه‌ها را نبینید.

AMD بسیار رایج است و یکی از دلایل اصلی از‌دست‌دادن بینایی، در افراد 50 سال یا بالا‌تر می‌باشد.

ویدئو: چگونگی کار چشم و AMD

انواع دژنراسیون ماکولا مرتبط با سن (AMD)

دژنراسیون ماکولا مرتبط با سن (AMD) خشک

این نوع AMD، کاملاً رایج است. حدود 80 درصد (8 از 10 نفر) کسانی که AMD دارند، به نوع خشک آن مبتلا هستند. AMD خشک، زمانی است که بخش‌هایی از ماکولا، با افزایش سن، نازک‌تر می‌شوند و توده‌های کوچکی از پروتئین به نام دروزن، رشد می‌کنند. افراد مبتلا به AMD خشک ممکن است دروزن، ناهنجاری‌های رنگ‌دانه‌ای یا آتروفی جغرافیایی (یک ناحیه از تخریب سلولی در شبکیه) داشته باشند. در این حالت، دید مرکزی به‌تدریج از‌دست می‌رود.

ویدئو: دژنراسیون ماکولا مرتبط با سن (AMD) خشک چیست؟

دژنراسیون ماکولامرتبط با سن (AMD) مرطوب

این نوع AMD، شیوع کم‌تری دارد، اما بسیار جدی‌تر است. AMD مرطوب، زمانی است که عروق خونی جدید و غیر‌طبیعی، در زیر شبکیه، رشد می‌کنند. این رگ‌ها، ممکن است خون یا مایعات دیگر را نشت کنند و باعث ایجاد زخم در ماکولا شوند. با AMD مرطوب، بینایی را سریعتر از AMD خشک، از‌دست می‌دهید.

بسیاری از مردم تا زمانی که دیدشان بسیار تار نشده‌باشد، متوجه نمی‌شوند که AMD دارند. به همین دلیل، مهم است که به‌طور منظم به چشم‌پزشک مراجعه کنید. چشم‌پزشکان می‌توانند قبل از اینکه شما دچار مشکل بینایی شوید، علائم اولیه‌ی AMD را بررسی کنند.

چه کسی در معرض خطر AMD است؟

احتمال ابتلا به AMD، در شما بیشتر می‌شود، اگر:

• رژیم غذایی شما سرشار از چربی‌های اشباع (در غذا‌هایی مانند گوشت، کره و پنیر وجود دارد) است
• اضافه‌وزن دارید
• سیگار می‌کشید
• بیماری فشار خون (فشار خون بالا) دارید 
• سابقه‌ی خانوادگی AMD دارید
• بالای 50 سال سن دارید

ابتلا به بیماری قلبی، یکی دیگر از عوامل خطر AMD است، همانطور که سطوح بالای کلسترول، عامل خطر هستند. همچنین افراد سفید‌پوست، دارای ریسک بالای ابتلا به AMD هستند.

تشخیص دژنراسیون ماکولا وابسته به سن

چشم‌پزشک در طول معاینه برای دژنراسیون (تخریب تدریجی) ماکولا، ممکن است از شما بخواهد که به شبکه‌ی Amsler نگاه کنید. این شبکه، به شما کمک می‌کند تا هر نقطه‌ی تار، کج و معوج یا خالی را، در میدان دید خود، تشخیص دهید. همچنین چشم‌پزشک، از طریق یک لنز مخصوص، داخل چشم شما را بررسی می‌کند تا تغییرات احتمالی در شبکیه و ماکولا (لکه زرد) را تشخیص دهد.

چشم‌پزشک، قطره‌های چشمی گشاد‌کننده را، در چشم شما می‌ریزد تا مردمک چشم، گشاد شود. این کار به ایشان اجازه می‌دهد، تا به‌وسیله‌ی یک لنز مخصوص، درون چشم شما را بررسی کنند.

توموگرافی انسجام نوری (OCT)، روش دیگری برای مشاهده‌ی دقیق شبکیه است. در این روش دستگاهی، شبکیه را اسکن می‌کند و تصاویر بسیار دقیقی از شبکیه و ماکولا ارائه می‌دهد.

پزشک شما ممکن است  آنژیوگرافی فلورسین انجام دهد، تا تشخیص دهد که در شبکیه‌ی شما، چه اتفاقی در‌حال رخ‌دادن است. رنگ زرد (موسوم به فلورسین) به یک ورید، معمولاً در بازوی شما، تزریق می‌شود. رنگ از طریق رگ‌های خونی شما حرکت می‌کند. در‌حالی‌که رنگ فلورسین، در سراسر رگ‌‌های خونی شبکیه حرکت می‌کند، یک دوربین خاص، از آن عکس می‌گیرد. این بررسی نشان می‌دهد که آیا رگ‌های خونی غیر‌طبیعی جدید، در زیر شبکیه، در‌حال رشد هستند یا نه.

ویدئو: آنژیوگرافی فلورسین برای AMD

آنژیوگرافی توموگرافی انسجام نوری (OCTA)، روش دیگری برای بررسی دقیق رگ‌های خونی داخل و زیر شبکیه است. این روش، شبیه آنژیوگرافی فلورسین است، اما از رنگ، استفاده نمی‌کند.

درمان دژنراسیون ماکولا مرتبط با سن

درمان AMD خشک

در‌حال‌حاضر، فقط AMD خشک با آتروفی جغرافیایی، قابل درمان است. دو داروی جدید در دسترس است: پگستاکوپلان و آواسینکاپتاد پگول. یکی از این دارو‌ها، به چشم شما تزریق می‌شود تا آتروفی را کاهش دهد. با این امید که، از‌دست‌دادن بینایی را، به تاخیر خواهد انداخت.

برای دروزن، هیچ درمانی وجود ندارد. با‌این‌حال، افراد مبتلا به مقادیر بالای دروزن یا از دست دادن جدی بینایی، ممکن است از مصرف ترکیب خاصی از مکمل‌های غذایی، سود ببرند. یک مطالعه‌ی بزرگ (AREDS و بعد مطالعه‌ی AREDS‌2)، نشان داد که افراد مبتلا به دروزن خاص، ممکن است بتوانند روند AMD خشک خود را، با مصرف روزانه‌ی ویتامین‌ها و املاح معدنی زیر، کند نمایند:

• ویتامین C (500 میلی‌گرم)
• ویتامین E (400 IU)
• لوتئین (10 میلی گرم)
• زآگزانتین (2 میلی گرم)
• روی (80 میلی گرم)
• مس (2 میلی گرم)

چشم‌پزشک شما، می‌تواند تشخیص دهد که آیا مصرف ویتامین‌ها و املاح معدنی، برای AMD خشک شما، توصیه می‌شوند یا نه، چرا که همه‌ی انواع این بیماری با مکمل‌های AREDS بهبود پیدا نمی‌کنند. همچنین، افراد سیگاری، نباید از بتاکاروتن استفاده کنند، چون خطر ابتلا به سرطان ریه را افزایش می‌دهد.

غذاهای مفید برای چشم

سبزیجات برگ سبز، میوه‌های زرد و سایر سبزیجات، ماهی و رژیم غذایی متعادل و غنی از مواد مغذی، برای افراد مبتلا به AMD مفید هستند.

درمان AMD مرطوب

برای کمک به درمان AMD مرطوب، دارو‌هایی به نام دارو‌های ضد VEGF وجود دارد. درمان ضد VEGF، به کاهش تعداد عروق خونی غیر‌طبیعی در شبکیه، کمک می‌کند. همچنین هر‌گونه نشت از رگ‌های خونی را، کند می‌کند. این دارو، از طریق یک سوزن بسیار باریک به چشم شما می‌رسد.

همچنین مداخلات جراحی در کاهش دید سالمندان و جراحی لیزر چشم، برای درمان برخی از انواع AMD مرطوب استفاده شود. جراح چشم شما، یک پرتو نور لیزر را به رگ‌های خونی غیر‌طبیعی می‌تاباند. این روش، باعث کاهش تعداد رگ‌ها و کاهش نشت آن‌ها می‌شود.

ویدئو: لیزر درمانی برای AMD مرطوب

با چشم‌پزشک خود در مورد راه‌های درمان AMD صحبت کنید.

حد‌اکثر استفاده از میزان بینایی که دارید

اگر AMD دارید، می‌توانید یاد‌بگیرید که چگونه از بینایی خود، نهایت استفاده را ببرید. اغلب شما هنوز هم می‌توانید بسیاری از کار‌های مورد علاقه‌ی خود را با ابزار‌های مخصوص کم‌بینایی انجام دهید. این موارد می‌تواند شامل انواع مختلف ابزار‌های بزرگ‌نمایی، رایانه‌های دستی، اقلام الکترونیکی و موارد دیگر باشد.

همچنین، می‌توانید یاد بگیرید که چگونه از بینایی محیطی(جانبی)، برای انجام این قبیل کار‌ها استفاده کنید. یک متخصص توان‌بخشی بینایی، می‌تواند به شما نحوه‌ی این کار را آموزش دهد. او همچنین می تواند به شما کمک کند تا بسیاری از خدمات و ابزار‌های حمایتی کم‌بینایی را پیدا کنید.

از چشم‌پزشک خود بخواهید که به شما کمک کند تا یک متخصص توانبخشی بینایی را در منطقه‌ی خود پیدا کنید. هدف این است که راه‌های جدیدی را برای مستقل‌شدن تا حد‌امکان بیاموزید.

بینایی خود را با شبکه‌ی Amsler تست کنید

AMD (دژنراسیون ماکولا وابسته به سن)، باعث می‌شود دید شما به مرور زمان تغییر کند. ممکن است وقتی این تغییرات رخ می‌دهند، متوجه آن‌ها نشوید، اما خیلی مهم است که تغییرات بینایی را، در سریع‌ترین زمان ممکن تشخیص دهید. درمان به‌موقع می‌تواند به کند‌کردن یا حتی توقف پیشرفت از‌دست‌دادن بینایی کمک کند.

شما باید هر روز، از شبکه‌ی Amsler، برای نظارت بر بینایی خود استفاده کنید. یک نمونه برای استفاده‌ی شما، در زیر آمده است.

در اینجا نحوه‌ی استفاده از شبکه‌ی Amsler آورده شده است:

1. شبکه‌ی Amsler را در مکانی قرار دهید که هر روز آن‌را ببینید. خیلی از افراد یک شبکه‌ی Amsler را روی درب یخچال یا آینه‌ی حمام خود نگه می‌دارند.
2. در نور خوب، از فاصله‌ی 12 تا 15 اینچی، به شبکه نگاه کنید. اگر به‌طور معمول از عینک مطالعه، استفاده می‌کنید، حتماً آن را بر چشم بگذارید.
3. یک چشم را بپوشانید. با چشم بدون پوشش خود (چشم دیگر)، مستقیماً به نقطه‌ی وسط شبکه، نگاه کنید. توجه کنید که آیا هر یک از خطوط، خمیده یا موج‌دار به‌نظر می‌رسند. ببینید آیا بخشی از شبکه، تار، کم‌نور یا خارج از فرم عادی، به‌نظر می‌رسد.
4. حالا چشم دیگر را بپوشانید و بینایی خود را دوباره به همین روش آزمایش کنید.

اگر متوجه شدید که هر خط یا قسمتی از شبکه، موج‌دار، تار یا کم‌نور به‌نظر می‌رسد، فوراً با چشم‌پزشک خود تماس بگیرید.

این تصویر، شبیه چیزی است که در یک شبکه‌ی Amsler با خطوط تار، موج‌دار یا نواحی تاریک، ممکن است دیده شود.