لنزهای داخل چشمی

تاریخچه

استفاده از لنزهای داخل چشمی‌ در تصحیح عیوب انکساری در سال ۱۹۵۰ در اروپا آغاز گردید. ولی محدودیت در کیفیت ساخت از پذیرش گسترده این لنزها تا سال ۱۹۹۰ جلوگیری کرد. اصلاحات طراحی IOL (لنز داخل چشمی) موجب کم شدن بروز عوارض و در نتیجه افزایش استفاده از آنها در داخل و خارج از آمریکا گردید. در حال حاضر در آمریکا چهار نوع PIOL در درمان میوپی، تاییدیه FDA را دارند، دو مورد از آنها غیر تاشو و جنس PMMA¹ و iris fixate هستند و دو مورد foldable collamer PC-IOL² هستند.

دو مدل لنز غیر تاشو PMMA طراحی شبیه اما محدود دیوپتریک متناوبی دارند. در خارج از آمریکا مدل‌های موجود شامل ورژن‌های تاشو PIOL و ورژن‌های هیپروپیک و توریک می‌باشند.

مزایا

1. نسبت به RS قرنیه می‌توانند طیف وسیع‌تری از REها را تصحیح کنند.
2. تکنیک آن به جراحی کاتاراکت شباهت دارد.
3. وسایل مورد نیاز آن از اگزایمر لیزر و مشابه تجهیزات مورد نیاز برای جراحی کاتاراک و ارزان‌تر از آنها می‌باشد.
4. می‌توان آنها را خارج نمود و بنابراین تاثیر رفراکتیو³ آن‌ها در تئوری قابل برگشت می‌باشد، هر چند صدمات ناشی از آن دائمی می‌باشد.
5. نسبت به Refractive Lens exchange، قدرت تطابق بیمار حفظ می‌گردد و ریسک کمتر اندوفتالمیت و RD دارد چرا که ویتره پایدار می‌ماند.

معایب

1. خطرات جراحی اینتراکولار وجود دارد.
2. لنزهای PMMA تاشو نیستند بلکه نیازمند انسیزیون (برش) بزرگتری هستند و احتمال آستیگماتیسم در آنها وجود دارد.
3. در انواع PC-IOL ریسک ایجاد کاتاراکت وجود دارد.
4. چنانچه فرد به جراحی کاتاراکت نیاز پیدا کند این لنزها باید خارج شوند و احتمالاً به wound بزرگتری نیاز می‌باشد.
5. اندیکاسیونهای آنها در هایپروروپی کمتر می‌باشد چرا که این بیماران shallow Ac هستند و IOL نزدیکتر به اندوتلیوم قرار می‌گیرد و موجب از بین رفتن سلول های اندوتلیال می‌گردد.

انتخاب بیمار برای لنزهای داخل چشمی

اندیکاسیون ها (دلایل)

انتخاب بیمار برای لنزهای داخل چشمی را می توان در تمامی بیمارانی که عیب انکساری دارند که در طیف این لنزها قرار می‌گیرند در نظر گرفت. اما معمولا جراحان PIOL را برای بیمارانی که RE (عیب انکساری) آن‌ها خارج از محدوده لیزر می‌باشد و یا برای لیزر کاندید مناسبی نیستند نگهداری می‌کنند.

کنترااندیکاسیون (معیار عدم اقدام)

در انتخاب بیمار برای لنزهای داخل چشمیوجود بیماری داخل چشمی شامل اختلال اندوتلیوم قرنیه، iritis ، اختلال بارز آیریس، NVI (نو رگ سازی در عنبیه)، کاتاراکت و گلوکوم (اب سیاه) باید R/O (رد کردن) گردد. دیامتر (قطر) و عمق AC (عمق اتاقک قدامی چشم) و سایز پوپیل (مردمک) نیز بایستی مناسب باشند.

ارزیابی بیمار و رضایت آگاهانه

بایستی حتماً در انتخاب بیمار برای لنزهای داخل چشمی رضایت‌نامه آگاهانه از عوارض کوتاه مدت و نیز بلند مدت و نیاز به پیگیری طولانی به دلیل احتمال کم شدن سلول‌های اندوتلیال به مرور زمان کسب شوند. اگر چه این لنزها در آمریکا در بیماران برای بیماران ۲۱ سال و بالاتر تاییدیه FDa دارند. ولی گاهی به صورت off-label برای بیماران جوانتر با اختلالات رفراکتیو زیاد استفاده می‌شوند.

تست های کمکی

در انتخاب بیمار برای لنزهای داخل چشمیتصویربرداری Specular (انعکاسی) و کان فوکال (هم کانون) بایستی برای ارزیابی شمارش و مورفولوژی (شکل‌شناسی) سلول‌های اندوتلیا انجام گردد.

در آمریکا گذاشتن PIOL ها در بیمارانی که دست کم ۳mm AC depth ندارند و یا آنهایی که شمارش اندوتلیال کمتر از حد لازم برای PIOL ال خاص را دارند ، کنترااندیکه (منع مصرف) می‌باشد.

تکنیک جراحی لنزهای داخل چشمی

در بیمار با همکاری مناسب در تکنیک جراحی لنزهای داخل چشمی ، در صورتی که می‌توان PIOL را از راه انسیزیون کوچک گذاشت ، آنستزی تاپیکال (بی حسی موضعی) و اینتراکمرال (داخل چشمی) کافی می‌باشد. اما چنانچه بیمار همکاری نمی‌کند یا انسیزیون بزرگی لازم است ، آنستزی پری بولبار (اطراف چشم) و یا GA لازم است. رتروبولبار (پشت حدقه چشم) در چشم های با AL (طول قدامی خلفی چشم) بالا بایستی با احتیاط استفاده شود چرا که ریسک پرفوراسیون (سوراخ شدن) گلوب (تخم چشم یا کره چشم) وجود دارد.

لنزهای متصل به عنبیه

معمولا جراحان پیش از گذاشتن آن ، برای محافظت از لنز و برای دستکاری راحت‌تر آیریس، میوز (تنگ شدن مردمک) ایجاد می‌کند. لنز معمولا از لیمبوس (لبه قرنیه) سوپریور (فوقانی) وارد می‌گردد اما می‌توان برای کم کردن آستیگماتیسم postop ، wound را در مریدین steep نیز ایجاد نمود. محور بلند لنز عمود بر محور انسیزیون وارد می‌گردد.

اندازه گیری لنزهای متصل به عنبیه

از آنجا که nv تکنیک جراحی لنزهای داخل چشمی این IOL ها به میدپریفری (بین مرکز و محیط) آیریس فیکس می‌گردند ، و نه به زاویه یا سولکوس (زاویه پشت عنبیه)، یک سایز از آنها به تمامی چشم ها می‌خورد : این IOL ها طول ۸٫۵ میلی‌متر و اپتیک ۵ تا ۶ میلی‌متر در جنس PMMA هستند.

لنزهای اتاقک خلفی (محوطه پشت عنبیه)

این لنزها به دیلاتاسیون پوپیل (گشاد شدن مردمک) نیاز دارند. از flexible collamer (قابل انعطاف و از جنس کولامر) ساخته شدند و از راه یک wound کوچک ۳۰ میلیمتری وارد می‌شوند. اپتیک این PIOL ها vault (انحنا) دارد تا با لنز تماس پیدا نکند و اجازه جریان مایع اکوس (مایع فضای قدامی چشم) در اطراف لنز را بدهند. این vaulting (خمیدگی) را می‌توان با اسلیت لامپ (میکروسکوپ معاینه چشم پزشکی) یا UBM (سونوگرافی) یا شیمفلاگ⁴ دید.

اندازه گیری لنزهای اتاقک خلفی در تکنیک جراحی لنزهای داخل چشمی

قبل از عمل و یا در هنگام جراحی می‌توان انجام داد. خارج کردن دقیق مواد ویسکوالاستیک⁵ در پایان عمل ، می‌تواند ریسک افزایش postop IOP (فشار چشم بعد از عمل) را کم کند.

لنزهای روی زاویه

هیچ کدام از آنها +FDA نیستند. پیشین، در خارج از آمریکا یک نوع PIOL آکریلیک تعبیه شده در زاویه اتاقک قدامی چشم یا flexible ، angle-fixated (قابل انعطاف) وجود داشته ولی پس از آن به علت میزان بالایی از دست رفتن سلول‌های اندوتلیال کاما از بازار جمع‌آوری گردیده است.

نتایج و عوارض لنزهای داخل چشمی

نتایج

امروزه با تکنیک‌های دقیق‌تر تعیین پاور (قدرت) IOL ، نتایج و عوارض لنزهای داخل چشمی بهتری به دست آمده است. زیاد شدن مقدار BCVA (بهترین دید اصلاح شده) پس از عمل، به دلیل کم شدن minification (حداقل‌سازی یا کوچک‌سازی) ناشی از عینک در میوپی (نزدیک بینی) بالا می‌باشد کم شدن BCVA نادر است. کم شدن حساسیت کنتراست⁶ که پس از لیزیک⁷ در میوپی بالا ایجاد میشود، در PIOL وجود ندارد و در اصل در تمام spatial frequency ها (فرکانس‌های محیطی)، حساسیت کنتراست نسبت به قبل از عمل همراه با BCVA زیاد می‌شود.

عوارض

اغلب این عوارض تا سالها آشکار نمی‌شوند، چرا که نیاز به پیگیری طولانی مدت وجود دارد.

عوارض لنزهای متصل به عنبیه

در یک تحقیق یک ساله nv نتایج و عوارض لنزهای داخل چشمی روی ۶۶۲ بیمار، یک بیمار هایفما (تجمع خون در اتاقک قدامی)، ۵ بیمار جابجایی لنز و ۳ بیمار iritis داشتند. می‌توان گفت Glare در ۱۳٫۵ درصد، starburst (جرقه یا جرقه زدن) در ۱۱٫۸ درصد، halo (هاله) در ۱۸٫۲ درصد بیماران پس از عمل مشاهده شد.

عوارض لنزهای اتاقک خلفی

nv نتایج و عوارض لنزهای داخل چشمی ریسک کاتاراکت (آب مروارید) و افزایش IOP (فشار داخل چشم) ناشی از پیوپیلاری بلاک (انسداد مردمک) و pigment dispersion (پخش شدن رنگدانه) در این بیماران بیشتر می‌باشد. چنانچه PC-PIOL خیلی بزرگ باشد، vault بیشتری دارد و تماس با آیریس و آزاد شدن پیگمان‌ها بیشتر می‌باشد، و چنانچه Patent PI نباشد یا بسته شده باشد،

در یک تحقیق F/U چهار ساله nv نتایج و عوارض لنزهای داخل چشمی بر روی ۵۶ چشم از ۳۴ بیمار که PC PIOLs برای آنها کار گذاشته شده بود، هیچ بیماری به پیوپیلاری بلاک یا افزایش قابل توجه IOP دچار نشد.

عوارض لنزهای روی زاویه

در گذشته تعدادی angle-supported PIOLS⁸ در سطح بین المللی استفاده می‌شدند، ولی پس از مدت ها به علت مقدار بالای عوارض غیرقابل قبول، جمع‌آوری گردیدند. نتایج و عوارض لنزهای داخل چشمی شایع‌تر در آنها، glare (بخار الود) و halo شبانه، oval (بیضوی) شدن پیوپیل و کم شدن سلول های اندوتلیال می‌باشد. با IOL ‌های مدرن‌تر و انجام PI ، ریسک پیوپیلاری بلاک پایین می‌باشد.

1. پلی متیل متاکریلات (PMMA) به‌عنوان آکریلیک، شیشه اکریلیک و با نام‌های تجاری Crylux، Plexiglas، Acrylite، Perclax، astariagis، لوسیت و Perspx شناخته می‌شود. پلی‌متیل متاکریلات (PMMA) اغلب به‌صورت ورقه‌ای است و به‌عنوان یک جایگزین سبک و یا مقاوم‌تر نسبت به شیشه مورداستفاده قرار می‌گیرد. ↩︎
2. Foldable Collamer Posterior Chamber Intraocular Lens (PC-IOL) یک نوع لنز داخل چشمی است که در جراحی‌های چشم، مخصوصاً در جراحی آب‌مروارید و سایر موارد اصلاح بینایی، استفاده می‌شود. Collamer یک ماده منحصربه‌فرد است که ترکیبی از کلاژن و پلیمرهایی است که عملاً زیست‌سازگار و انعطاف‌پذیر هستند. ↩︎
3. در زمینه چشم‌پزشکی، رفراکتیو به ویژگی‌های انکساری چشم اشاره دارد که شامل توانایی چشم در شکستن و تمرکز نور برای ایجاد تصویر واضح بر روی شبکیه است. ↩︎
4. شیمفلاگ (Chemiflagging) یک تکنیک عکاسی خاص است که در علوم زیستی و پزشکی به کار می‌رود. این تکنیک به طور خاص برای تصویربرداری از مواد شیمیایی یا بیولوژیکی در نمونه‌های مختلف طراحی شده است. ↩︎
5. مواد ویسکوالاستیک هم به‌صورت مایع و هم جامد رفتار می‌کند. مواد زیادی وجود دارند که خواص ویسکوالاستیک را از خود نشان می‌دهند، از ساختارهای طبیعی بیولوژیکی مانند بافت، غضروف و پوست گرفته تا پلیمرهای مصنوعی و بتن. ↩︎
6. حساسیت کنتراست (CS)توانایی درک خطوط واضح و تیز اشیا بسیار کوچک است. ↩︎
7. جراحی چشم LASIK شناخته‌شده‌ترین و رایج‌ترین جراحی انکساری لیزر برای اصلاح مشکلات بینایی است. عمل لیزیک (LASIK) می‌تواند جایگزینی مناسب برای عینک و یا لنز تماسی باشد. ↩︎
8. Angle-Supported Posterior Chamber Intraocular Lenses (PIOLs) یک نوع لنز داخل چشمی است که برای اصلاح دائمی بینایی در بیماران مبتلا به نزدیک‌بینی شدید (ماکروپی) یا افرادی که نمی‌توانند از لنزهای داخل چشمی معمولی (IOL) استفاده کنند، طراحی شده‌ است. ↩︎