عمل پارگی شبکیه چشم، زمانی لازم میشود که این بخش حساس، دچار سوراخ یا جداشدگی شده باشد و بینایی فرد را با خطر جدی روبهرو کند. شبکیه چشم نقش اصلی را در دیدن محیط اطراف ما دارد. بههمین دلیل، هرگونه آسیب به آن میتواند منجر به ضعیف شدن دید یا حتی از دست دادن کامل بینایی گردد.
در چنین شرایطی، عمل پارگی شبکیه چشم موثرترین راهکار درمانی، برای بازگرداندن سلامت چشم و جلوگیری از پیشرفت آسیب است. اگرچه مواجهه با این عارضه در ابتدا نگران کننده به نظر میرسد، اما شناخت نحوه جراحی آن و آگاهی از نتایج خوب این عمل، به فرد آسیب دیده کمک میکند تا سریعتر و با خیالی آسودهتر برای درمان اقدام کند. در ادامه، بهبررسی دقیقتر این عمل خواهیم پرداخت.
عمل پارگی شبکیه چشم چیست؟
عمل پارگی شبکیه چشم، مجموعهای از روشهای جراحی است که با هدف ترمیم آسیبها و اتصال مجدد شبکیه به دیواره چشم انجام میشود، تا از اختلال در بینایی جلوگیری گردد. در این عمل، جراح با استفاده از ابزارهایی نظیر لیزر، انجماد یا تزریق گاز، مانع نفوذ مایع به پشت شبکیه شده و آن را در جای خود ثابت میکند. این فرآیند به شبکیه چشم این فرصت را میدهد تا دوباره به بافتهای تغذیه کننده خود چسبیده و بینایی فرد حفظ یا بازیابی شود.
دلایل انجام عمل پارگی شبکیه چشم
دلایل انجام عمل پارگی شبکیه چشم، شامل موارد زیرمیباشد:
- ایجاد سوراخ یا پارگی شبکیه: با ایجاد منافذ ظریف در این بافت، مایع درون چشمی به لایههای پشتی نفوذ کرده و موجب جداشدگی آن میشود، این عارضه،اغلب ناشی از افزایش سن یا نازک شدن ساختار شبکیه است.
- کشش روی شبکیه: تشکیل بافت اسکار روی سطح شبکیه با ایجاد کشش اضافی، باعث جدا شدن این لایه حساس میشود. این حالت، یکی از عوارض شایع در مراحل پیشرفته بیماری دیابت است.
- تجمع مایع بدون پارگی: مشکلاتی همچون التهاب، بیماریهای عروقی یا وجود تومور، با تحریک ترشح و تجمع مایع در زیر شبکیه، سلامت این بخش حساس را به خطر میاندازند.
- ضربه شدید به چشم: ضربات ناشی از حوادث ورزشی و تصادفات، میتواند منجر به ایجاد تنشهای فیزیکی در ساختار چشم شود.
- رتینوپاتی دیابتی: این بیماری معمولا اشخاص مبتلا به دیابت را تحت تاثیر قرار میدهد و منجر به آسیب رگهای خونی شبکیه چشم میشود.
- دژنراسیون ماکولا: نام دیگر این بیماری تباهی لکه زرد میباشد که منجر به تخریب ماکولا در قسمت مرکزی شبکیه چشم شده و در نتیجه باعث کاهش دید مرکزی میشود.
- نزدیکبینی شدید: کشیدگی کره چشم در افراد با نمره چشم بالا، باعث نازکی شبکیه و افزایش ریسک پارگی آن میشود.
کاربرد عمل پارگی شبکیه چشم
کاربرد اصلی این عمل، بستن سوراخهای شبکیه با استفاده از لیزر یا تکنیکهای انجماد است تا بافت آسیب دیده دوباره به دیواره چشم جوش بخورد. پزشک با استفاده از حباب گاز یا باندهای مخصوص، شبکیهی جدا شده را در جای خود ثابت میکند، این کار با جلوگیری از تجمع مایع در پشت شبکیه، از بینایی بیمار در برابر خطر نابینایی دائمی محافظت میکند.
انواع عمل پارگی شبکیه چشم
در ادامه انواع عمل پارگی شبکیه چشم را مورد بررسی بیشتر قرار میدهیم:
- رتینوپکسی پنوماتیک: یک روش کمتهاجمی است که با استفاده از حباب گاز برای برگرداندن شبکیه بهجای اصلی خود استفاده میشود.
- اسکلرال باکلینگ: نوعی جراحی برای درمان جداشدگی شبکیه است. در این عمل، پزشک متخصص یک قطعه سیلیکونی را به قسمت سفید چشم (صلبیه) متصل میکند. این قطعه با ایجاد فشاری ملایم، کشش روی شبکیه را کاهش میدهد و کمک میکند تا شبکیه دوباره در محل اصلی خود بچسبد و مستقر شود.
- ویترکتومی: در این جراحی، مایع زجاجیه و بافتهای آسیبدیده از مرکز چشم خارج میشوند تا جراح دسترسی مستقیم به شبکیه داشته باشد. سپس فضای چشم با محلول یا گاز مخصوص پر میشود.
- جراحی شبکیه چشم با لیزر: در این عمل، جراح پرتو لیزر را از طریق مردمک به نقاط آسیبدیده میتاباند. این پرتو با ایجاد نقاط اتصال ظریف در اطراف پارگی، شبکیه را به بافت زیرین پیوند میدهد و از گسترش آسیب جلوگیری میکند.
معاینات قبل از عمل پارگی شبکیه چشم
انجام معاینات قبل از عمل پارگی شبکیه چشم شامل موارد زیر میباشند:
- ابتدا شبکیه برای بررسی هرگونه پارگی یا سوراخ، توسط لنزهای مخصوص و نور قوی،مورد معاینه قرار میگیرد.
- اگر به هر دلیلی چشم دچار خونریزی داخلی شده باشد و دیدن شبکیه چشم ممکن نباشد، معمولا از سونوگرافی چشم استفاده میشود.
- اگر فقط یک چشم علائم داشته باشد، معمولا پزشک هر دو چشم را معاینه میکند.
- اگر خونریزی داخلی چشم مانع از مشاهده دقیق شبکیه در جلسه اول شود، معاینه باید چند هفته بعد تکرار شود، زیرا ممکن است پارگی با تاخیر ایجاد شود یا پس از جذب خون، خود را نشان دهد.
مزایای عمل پارگی شبکیه چشم
جراحی پارگی شبکیه روشی بسیار مؤثر برای ترمیم آسیبهای این ناحیه و بازیابی بینایی است. مزایای این عمل عبارتند از:
- کاهش تاری دید به مقدار زیاد
- یک جراحی ساده و بدون نیاز به بستری
- امکان تکرار این عمل بدون عوارض جدی
- حفظ بینایی فرد، با یک جراحی سرپایی
- میزان دقت بالا در حین انجام عمل پارگی شبکیه چشم
آمادگیها قبل از عمل پارگی شبکیه چشم
قبل از انجام عمل پارگی شبکیه چشم، لازم است با پزشک خود مشورت کنید و توصیههای پزشکی را بهدرستی انجام دهید. در ادامه به چند نکته از این موارد خواهیم پرداخت:
- در صورت مصرف هرگونه دارو، به پزشک خود اطلاع دهید.
- در روز عمل، از قرار دادن هر نوع لنز داخل چشم خودداری کنید.
- حتما در روز عمل شخصی را بهعنوان همراه کنار خود داشته باشید.
مراقبتهای بعد از عمل پارگی شبکیه چشم
انجام مراقبتهای بعد از عمل پارگی شبکیه عبارتند از:
- اگر پزشک در هنگام عمل از تزریق گاز یا روغن سیلیکون استفاده کرده باشد، بیمار باید سر خود را در وضعیت خاص قرار دهد، معمول سر باید رو به پایین یا خوابیده به پهلو قرار بگیرد تا حباب، فشار لازم را به شبکیه وارد کند.
- جهت پیشگیری از عفونت و کاهش تورم چشم، لازم است قطرههای آنتیبیوتیک و ضدالتهاب طبق تجویز پزشک و بهصورت منظم مصرف شوند.
- سعی کنید از ورزش کردن، فعالیت زیاد و بلند کردن وسایل سنگین پرهیز کنید.
- در زمان خواب حتما از محافظهای پلاستیکی استفاده کنید تا از وارد شدن فشار ناگهانی و مالیدن چشم بهصورت ناخودآگاه، جلوگیری کند.
- اگر در حین عمل از روش تزریق گاز به داخل چشم استفاده شده باشد، تا زمانی که حباب گاز جذب نگردد، سفر با هواپیما و رفتن به ارتفاعات ممنوع است.
- تا چند روز، از شستن مستقیم چشمها و استفاده از هر نوع شوینده و لوازم آرایشی خودداری کنید.
عوارض عمل پارگی شبکیه چشم
عمل پارگی شبکیه چشم یک عمل موثر و مطمئن است، اما مانند هر جراحی دیگری میتواند عوارضی را بههمراه داشته باشد که در ادامه مورد بررسی قرار خواهیم داد:
- آب مروارید: در بیمارانی که هنگام جراحی، عدسی طبیعی چشم آنها برداشته میشود مانند عمل ویترکتومی، خطر مبتلا شدن به آب مروارید، در این افراد افزایش مییابد ممکن است جراحی دیگری انجام دهند و یک عدسی مصنوعی را جایگزین کنند.
- جداشدگی شبکیه: جداشدگی شبکیه یکی دیگر از عوارض ناشی از این جراحی است. این عارضه بیشتر در بیماران مستعد به نزدیکبینی شدید یا کسانی که در معرض آسیبهای شبکیه قرار دارند، بیشتر است.
- خونریزی: اگرچه احتمال بروز عفونت در هر فرآیند جراحی وجود دارد، اما تیم جراحی با به کارگیری پروتکلهای استاندارد، این ریسک را به حداقل میرساند. همچنین جهت اطمینان کامل، مصرف آنتیبیوتیک پس از جراحی به بیماران توصیه میشود تا فرآیند بهبودی بدون هیچگونه عارضهای طی گردد.
- مشکلات بینایی: برخی بیماران، پس از عمل ممکن است با مشکلاتی مانند دوبینی یا تاری دید مواجه شوند. این علائم معمولاً گذرا هستند و به مرور زمان بهبود مییابند. با این حال، در صورت تداوم این وضعیت، پزشک ممکن است راهکارهای درمانی تکمیلی را برای بیمار در نظر بگیرد.
سخن آخر
جراحی ترمیم شبکیه، با وجود پیچیدگیهای احتمالی، موثرترین راهکار برای جلوگیری از نابینایی دائمی و بازیابی بینایی در افراد آسیب دیده است. با تشخیص بهموقع و بهرهگیری از تکنیکهای نوین جراحی، میتوان با خیالی آسوده سلامت چشم را بازیافت و از پیشرفت آسیبهای جدی پیشگیری کرد.