بینایی مناسب، تاثیر مهمی در کیفیت زندگی افراد دارد. گاهی ممکن است بیماریهایی نظیر قوز قرنیه (کراتوکونوس) بینایی را تحت تاثیر قرار بدهد. خوشبختانه با پیشرفت تکنولوژی و دانش چشمپزشکی، میتوان عمل قوز قرنیه را برای بیماران انجام داد. برای آشنایی بیشتر با این بیماری، دلایل ابتلا، علائم و راههای درمان آن از جمله عمل قوز قرنیه، با ما همراه باشید.
قوز قرنیه (کراتوکونوس) چیست؟
قوز قرنیه یعنی نازک شدن و تغییر شکل قرنیه از حالت کروی به مخروطی که باعث تاری دید، نزدیکبینی و آستیگماتیسم میشود. این بیماری معمولا هر دو چشم را درگیر میکند. کراتوکونوس ممکن است از بلوغ شروع شده و تا دهه سوم یا چهارم زندگی ادامه داشته باشد.
دلایل ابتلا به قوز قرنیه
یکی از عواملی که در ابتلا به این بیماری نقش دارد، سابقه خانوادگی است. قوز قرنیه سالها مورد مطالعه قرار گرفته، ولی هیچ دلیل قطعی برای آن یافت نشده است. بنابراین عامل ژنتیک و مالش چشمها، به عنوان دلایل اصلی این بیماری شناخته شدهاند. اما برخی دلایل دیگر نیز برای ابتلا به آن معرفی شدهاند:
- آلرژی و حساسیت فصلی
- سندروم مارفان
- حساسیتهای چشمی
علائم قوز قرنیه
کراتوکونوس ممکن است در ابتدا هیچ علائمی نداشته باشد، ولی با گذشت زمان معمولا شخص، این علائم را تجربه میکند:
- تغییر ناگهانی بینایی
- مشکلاتی مانند دوبینی
- عدم توانایی رانندگی در شب
- حساسیت به نور و دیدن هاله در اطراف آن
- تغییر مداوم شماره عینک
عمل قوز قرنیه (کراس لینکینگ یا UVX)
در این جراحی، ابتدا لایه اپیتلیوم را از سطح قرنیه برش میدهند و قطره چشمی ریبوفلاوین که به نور حساس است را روی قرنیه میریزند. سپس از اشعه ماورابنفش استفاده میکنند تا این ماده فعال شود. در برخی موارد بدون برداشت لایه اپیتلیوم این عمل را انجام میدهند.
با انجام این فرآیند، پیوندهای عرضی بافت کلاژن افزایش مییابد. این روش در نقاط زیادی از جهان استفاده شده و در اکثر موارد موفقیتآمیز بوده است. UVX، باعث توقف یا کند شدن روند پیشرفت بیماری شده است. توجه داشته باشید که این عمل برای درمان نزدیکبینی یا آستیگماتیسم نمیباشد.
کاندیدای مناسب برای عمل کراس لینکینگ
بیمارانی که کاندید مناسبی برای انجام این عمل هستند را معرفی میکنیم:
- افرادی که دید آنها در حال کاهش است.
- بیمارانی که قوز قرنیهشان در حال پیشروی میباشد.
- افرادی که ضخامت قرنیه آنها حداقل 400 میکرون است.
موارد احتیاط برای عمل کراس لینکینگ
عمل قوز قرنیه برای همهی بیماران قابل انجام نیست و همچنین باید به برخی موارد با احتیاط بیشتری پرداخت. این بیماری در افراد زیر ۲۰ سال بسیار فعال و قابل پیشرفت است. به همین دلیل، در آنها این عمل باید با احتیاط انجام گیرد. بیماران سندروم داون که این عمل را انجام دادهاند، بهتر است هر ۶ ماه تحت ویزیت قرار بگیرند و نیاز به پیگیری بیشتری دارند. افرادی که شرایط ذکر شده در لیست زیر را دارند، باید با احتیاط بیشتری تحت عمل قوز قرنیه قرار بگیرند:
- سابقه تبخال قرنیه
- عفونت فعال چشم
- بیماریهای خودایمنی
- مادران باردار یا شیرده
- افراد دارای خشکی چشم شدید
عوارض عمل کراس لینکینگ
این عمل ممکن است منجر به برخی عوارض شود که به آنها میپرازیم:
- ایجاد عفونت در ۵ روز اول پس از عمل
- کدر شدن قرنیه در موارد نادر
- سوزش و درد در چند روز اول
- تاری دید موقت
انواع روشهای درمان قوز قرنیه (جراحی و غیرجراحی)
برای درمان کراتوکونوس، روشهای مختلفی از جمله عمل قوز قرنیه و سایر درمانها که نیاز به جراحی ندارند در دسترس است. در قسمت بالا بهطور کامل به روش درمانی کراس لینکینگ پرداختیم. بنابراین شما را با سایر روشهای درمانی برای این بیماری آشنا میکنیم:
استفاده از عینک
اگر بیماری در مراحل اولیه باشد، ممکن است با تجویز عینک بتوان دید را اصلاح کرد. البته در صورت پیشرفت، این روش تاثیر چندانی برای بهبود بینایی نخواهد داشت. همچنین چون ماهیت کراتوکونوس به این گونه است که معمولا بهطور مداوم در حال پیشرفت میباشد، نمره عینک چند وقت یکبار بالاتر خواهد رفت.
لنزهای تماسی هارد یا سخت
با گذشت زمان و پیشرفت بیماری، معمولا مشکلاتی نظیر افزایش نزدیکبینی و آستیگماتیسم نامنظم باعث میشوند تا عینک، دیگر جوابگوی اصلاح دید نباشد. در این شرایط، ممکن است پزشک روش استفاده از لنز تماسی سخت (Hard Contact Lens) را به بیمار توصیه کند. مطالعات اثبات کرده که بینایی با این لنزها نسبت به عینک بسیار بهتر است؛ ولی متاسفانه تحمل آنها روی چشم بسیار سخت است.
رینگ داخل قرنیه
رینگ داخل قرنیه در بیمارانی که دچار کراتوکونوس هستند، برای از بین بردن یا کاهش مشکلات ناشی از نزدیکبینی و آستیگماتیسم تجویز میشود. این رینگها نوعی جایگزین برای ایمپلنت قرنیه محسوب میگردند. این روش برای افرادی که به کراتوکونوس شدید مبتلا هستند مناسب نمیباشد. بعد از عمل قوز قرنیه و کاشت رینگ، ممکن است بیماران به استفاده از عینک یا لنز نیاز داشته باشند.
پیوند قرنیه
اگر هیچ راه درمانی برای کراتوکونوس قابل انجام نباشد، ممکن است پزشک پیوند قرنیه را پیشنهاد کند. در این روش، از قرنیهی اهدایی بهره گرفته میشود.
مراقبتهای بعد از عمل قوز قرنیه
اگر برای درمان کراتوکونوس تحت عمل قوز قرنیه قرار گرفتهاید، نکات مراقبتی را رعایت کنید. روند مراقبتها بعد از عمل جراحی شامل موارد زیر میباشد:
- از انجام فعالیتهای بدنی سنگین و ورزش، پرهیز کنید .
- استحمام در صورتی که آب و کف وارد چشمها نشود، مجاز میباشد.
- داروها و قطرههای چشمی تجویز شده، بهطور منظم مصرف گردد.
- تا بهبود کامل چشمها، از شنا کردن خودداری کنید.
- از مالش چشمها بپرهیزید.
- بعد از عمل، اگر با افت یا کاهش بینایی مواجه شدید، حتما به پزشک مراجعه کنید.
- از تماس دستها به چشم، خودداری گردد.
- اگر از چند قطره چشمی به طور همزمان استفاده میکنید، حتما بین آنها حداقل 10 دقیقه فاصله بیندازید.
پیشگیری از ابتلا به قوز قرنیه
اکنون که با این بیماری آشنا شدید بهتر است انواع روشهای پیشگیری از آن را نیز ذکر کنیم:
- درمان حساسیتهای مربوط به چشم
- پرهیز از مالش چشمها
- معاینات دورهای چشم پزشکی (در صورت وجود سابقه خانوادگی)
چون این بیماری زمینه ژنتیکی دارد، در افراد مستعد شاید نتوان بهطور کامل از آن پیشگیری کرد. اما ممکن است بتوان پیشرفت آن را به تعویق انداخت.
سخن آخر
بیماری قوز قرنیه یا کراتوکونوس، ممکن است کمی نگران کننده به نظر برسد. ولی خوشبختانه با استفاده از تکنولوژی و انجام عمل قوز قرنیه، میتوان تا حد زیادی این بیماری را بهبود بخشید. همچنین معمولا استفاده از روشهای کم تهاجمی نیز ممکن است جایگزین درمانهای پیشرفته گردد. اگر تاری دید یا حساسیت شدید به نور دارید، بهتر است برای معاینه به چشمپزشک مراجعه کنید.