ترمیم زخم قرنیه

تمامی انواع جراحی‌های عیوب انکساری وابسته به مراحل ترمیم زخم قرنیه، برای رسیدن به نتایج موردنظر هستند. برای اینکه بتوانیم نتایج قابل قبولی دست پیدا کنیم نیازمند تغییر دادن، کاهش دادن ترمیم زخم و یا بهره‌برداری از ترمیم زخم هستیم.

به‌طور مثال در آستیگماتیک کراتوتومی، ابتدا قرنیه ضعیف می‌شود و سپس با ترمیم زخم قرنیه دايمی، plug های اپی تلیال، کلاژن جایگزین می‌شود و remodeling کلاژن موجب stable شدن (پایدار شدن) و همچنین مانع هایپروپیک drift (جابجا شدن) طولانی مدت می‌شود.

برای اینکه در PRK، اسکار (جای زخم) haze (کدورت) بعد از ترمیم زخم قرنیه ایجاد نشود، به ترمیم سریع زخم و اپی تلیوم باحداقل تحریک کراتوسیت‌های (سلول‌های قرنیه) زیرین است. برای عمل LASIK ما نیاز به اپی تلیوم intact و اندوتلیوم سالم به صورت early (زود هنگام) برای بعد از عمل داریم تا فلپ¹ seal شود.

بعد از آن (later) قرنیه بایستی در پریفر (اطراف) ترمیم شود تا flap در محل خود محکم شود و جابجا شدن long term در آن شکل نگیرد و همچنین ایجاد آستیگماتیک نامنظرم در آن نشود، اما در سنترال بایستی عوارض قابل توجهی اتفاق نیفتد تا محور بینایی شفافیت خود را از دست ندهد. افزون بر ترمیم استرمال، رژنراسیون اعصاب قرنیه برای ایجاد ocular surface طبیعی و عالی بینایی لزوم دارد.

تاخیر در re-innervation موجب کاهش حس قرنیه بعد از ترمیم زخم قرنیه و همچنین اختلالات فیلم اشکی خواهد شد. می‌توان گفت که صدمه به اپی تلیوم، موجب از بین رفتن کراتوسیت‌های زیرین از طریق آپوپتوز خواهد شد. کراتوسیت‌های باقی مانده به‌وسیله تولید گلیکوزآمینوگلیکان‌ها² و کلاژن جواب می‌دهند که مقدار این پاسخ به طول مدت دیفکت اپی تلیال و همچنین عمق صدمه استرومال بستگی دارد.

برخی عوارض ترمیم زخم قرنیه

corneal Haze

امکان دارد در ترمیم قرنیه Haze به صورت لوکال در استرومای قدامی ساب اپی تلیال ایجاد شود و تا سال‌ها پس از ابلیشن سطحی باقی بماند. اما Haze ای که حائز توجه از نظر بینایی است می‌توان گفت در درصد کمی از چشم‌ها ایجاد می‌شود.

در بیشترِ احتمالات Haze در ابلیشن عمیق‌تر، دارای نامنظمی‌های بیشتری در سطح است و همچنین عدم وجود اپی تلیوم به‌صورت طولانی مدت وجود دارد.

باوجود از بین رفتن بومن، تعداد نرمال و حتی بیشتر از نرمالی از همی دسموزوم‌ها و فیبریل‌های anchoring تشکیل می‌شود تا اپی تلیوم را به استروما³ وصل کند. در ترمیم زخم قرنیه بعد از لیزیک⁴ haze در central flap interface می‌توان گفت بسیار به ندرت اتفاق می‌افتد. ممکن است دلیل رخ دادن آن کم شدن signaling سلولار (پیام رسانی سلولی) و یا باقی ماندن نورون‌های intact سطحی باشد.

Lasik flap Response (پاسخ فلپ لیزیک)

شواهد تشکیل healing طولانی مدت در ترمیم زخم قرنیه بین لاملاهای disrupt شده در لیزیک بسیار کم است و تنها اندکی healing تیپیک در پریفرال زخم وجود دارد. در ابتدا لاملا با فشار منفی استرمال که با سلول‌های اندوتلیال ایجاد شده و توسط intact بودن سلول‌های اپی تلیال یاری می‌شود، در جای خود ثابت می‌شوند. با این وجود پس از سال‌ها نیز می‌توان flap را بلند کرد که این نشانه healing بسیار کم در محل ترمیم زخم قرنیه است. همچنین ممکن است که سال‌ها بعد از جراحی در اثر تروما (ضربه)، فلپ لیزیک جابجا شود.

داروهایی برای ترمیم زخم قرنیه

برای تنظیم healing (ترمیم) در ترمیم زخم قرنیه از داروهای زیادی استفاده شده است. برای کاهش التهاب بعد از عمل، در آمریکا به صورت معمول، ار رژیم tapering کورتیکواستروئید⁵، استفاده می‌شود. بعد از ablation به‌وسیله اگزایمر لیزر، MMC بر روی بستر استرومال قرار داده می‌شود.

از این رو این چنین به نظر می‌رسد که ویتامین C نقش محافظتی برای قرنیه در برابر آسیب‌های UV که ناشی از اگزایمر لیزر داشته باشد ولی تا به حال هیچ مطالعه nonrandomized prospective clinical trial (مطالعات غیر تصادفی) انجام نشده است. برای بهبود ترمیم زخم قرنیه بعد از PRK، از فاکتورهای رشد، مانند بتا TGF⁶ استفاده شده است.

1. فلاپ LASIK یک “فلاپ” نازک و دایره‌ای از بافت قرنیه است که در طول عمل جراحی چشم LASIK با کمک لیزر در استروما ایجاد می‌شود. انجام این عمل یک روش انکساری رایج بوده که برای اصلاح مشکلات بینایی مانند نزدیک‌بینی، دوربینی و آستیگماتیسم طراحی شده است. ↩︎
2. گلیکوزآمینوگلیکان‌ها (GAGs) نوعی از کربوهیدرات‌های پیچیده هستند که در ساختارهای مختلف از بافت‌های گوناگون بدن وجود دارند و نقش‌ مهمی در فیزیولوژی و بیولوژی بافت‌ها ایفا می‌کنند. در چشم، گلیکوزآمینوگلیکان‌ها در باریکه‌های میان سلولی، ماتریس خارج سلولی و بافت‌های خاص مانند زجاجیه و قرنیه وجود دارند. ↩︎
3. استروما بخشی از بافت یا عضوی از اندام است که نقش ساختاری و یا پیوندی دارد. استروما از تمام بخش‌های عضو که وظایف و عملکرد خاصی ندارند تشکیل شده است. مانند بافت پیوندی، رگ‌های خونی، مجاری و غیره. ↩︎
4. جراحی چشم LASIK شناخته‌شده‌ترین و رایج‌ترین جراحی انکساری لیزر برای اصلاح مشکلات بینایی است. عمل لیزیک (LASIK) می‌تواند جایگزینی مناسب برای عینک و یا لنز تماسی باشد. ↩︎
5. استروئید (Steroid) نوعی لیپید یا چربی است که دارای یک حلقه‌کربنی سیکلوپنتان و سه حلقه کربنی سیکلوهگزان و کورتون ها است. ↩︎
6. بتا TGF (Transforming Growth Factor-beta) یک پروتئین اساسی و مهم در بدن است که تأثیر زیادی در تنظیم رشد و تمایز سلولی، ترمیم بافت، پاسخ ایمنی و فرایندهای التهابی ایفا می‌کند. بتا TGF در بسیاری از فرایندهای بیولوژیکی و بیماری‌های چشمی دخالت دارد. ↩︎