آرتریت سلول غول پیکر (GCA)، التهاب (تورم) شریانها (رگهای خونی که خون را از قلب دور میکنند) است. هنگامی که شریانها متورم میشوند، جریان خون از طریق این عروق کاهش مییابد. GCA بر شریانهای گردن، بالاتنه و بازوها تاثیر میگذارد که به آن آرتریت جمجمه یا تمپورال نیز گفته میشود زیرا سر (جمجمه) را درگیر میکند.
از آنجایی که این رگهای خونی به تغذیهی چشمها نیز کمک میکنند، کاهش جریان خون میتواند باعث کاهش دید ناگهانی و بدون درد شود. این به دلیل کمبود جریان خون در عصب است که چشم شما را به مغز متصل میکند. این وضعیت نوروپاتی ایسکمیک قدامی بینایی یا نوروپاتی ایسکمیک بینایی (AION) نامیده میشود.
آرتریت سلول غول پیکر میتواند شریانهای کاروتید را تحت تاثیر قرار دهد. رگهای خونی اصلی در گردن شما خون را به چشمها و مغز میفرستند.
علائم آرتریت سلول غول پیکر چیست؟
علائم آرتریت سلول غول پیکر میتواند متفاوت باشد. بسیاری از افراد سردردهای شدید و حساسیت پوست سر، بهویژه در اطراف شقیقهها دارند. GCA میتواند بینایی شما را تحت تاثیر قرار دهد و باعث کاهش دید ناگهانی یا دوبینی شود. کوری ناشی از آرتریت سلول غول پیکر معمولا ابتدا در یک چشم اتفاق میافتد، اما اگر این بیماری درمان نشود، میتواند در چشم دیگر نیز رخ دهد. به همین دلیل بسیار مهم است که در صورت داشتن این علائم حتما معاینه های چشمی توسط چشمپزشک انجام شود.
علائم دیگر ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- علائم شبیه آنفولانزا ازجمله سردرد، خستگی و تب
- تاری دید
- دوبینی
- حساسیت پوست سر (درد هنگام شانه کردن یا برس زدن مو)
- گرفتگی فک، به ویژه هنگام جویدن
- سفتی یا درد در گردن، لگن یا بازوها
- کاهش وزن غیر قابل توضیح
چه کسانی در معرض خطر ابتلا به آرتریت سلول غول پیکر (GCA) هستند؟
آرتریت سلول غول پیکر معمولا افراد بالای 50 سال را تحت تاثیر قرار میدهد و در افراد در بازهی سنی 70 سال شایعتر است. احتمال ابتلا به GCA در زنان دو برابر مردان میباشد.
افراد با اصل و نسب اروپای شمالی، به ویژه اسکاندیناویایی، بیشتر در معرض ابتلا به GCA هستند. GCA در مردم آسیایی و آفریقایی آمریکایی نادر است.
پلیمیالژیا روماتیکا (PMR) یک اختلال التهابی است که شامل درد و سفتی در شانهها و معمولا باسن است. افراد مبتلا به PMR نیز در معرض افزایش خطر ابتلا به آرتریت سلول غول پیکر هستند. PMR همچنین میتواند با عفونتهای شدید و استفاده از دوزهای بالای آنتیبیوتیکها در افراد رخ دهد.
چگونه آرتریت سلول غول پیکر تشخیص داده میشود؟
اگر مشکلات بینایی دارید، چشمپزشک معاینهی دقیق چشم را به شما توصیه میکند.
هدف از معاینهی دقیق چشم:
- آزمایش حدت بینایی (دقت بینایی) با استفاده از نمودار چشمی (تابلوی بینایی سنجی)
- اندازهگیری فشار چشم
- گشاد کردن چشمها برای بررسی بهتر عصب بینایی و پشت چشم
پزشک، سر شما را نیز معاینه خواهد کرد. لمس سر ممکن است نشان دهد که پوست سر حساس بوده و دارای یک شریان حساس و ضخیم در یک طرف است. شریان آسیبدیده ممکن است نبض ضعیفی داشته یا اصلا نبض نداشته باشد.
پزشک شما، آزمایش خون را نیز تجویز میکند. آزمایشها نمیتوانند تایید کنند که آیا شما به آرتریت سلول غول پیکر (GCA) مبتلا هستید یا خیر، اما میتوانند نشان دهند که آیا بدن شما التهاب (تورم) دارد. اگر آزمایش خون طبیعی باشد، احتمالا GCA ندارید. در صورتی که آزمایشهای خون غیرطبیعی باشند، برای تایید یافتههای آزمایشهای خون به بیوپسی (نمونهای از بافت) از شریان شقیقهتان نیاز خواهید داشت. اگر التهاب در شریان وجود داشته باشد، به درمان استروئیدی نیاز پیدا خواهید کرد.
پزشک شما ممکن است آزمایشهای تصویربرداری مانند MRI را برای بررسی سلامت شریانهای شما تجویز کند. همچنین ممکن است یک آزمایش میدان بینایی انجام دهید تا بررسی شود که آیا دید محیطی (جانبی) را از دست داده اید یا خیر.
آرتریت سلول غول پیکر چگونه درمان میشود؟
پزشک احتمالا قرصهای استروئیدی را برای شما تجویز میکند. پزشک شما ممکن است تا تایید این که GCA دارید یا خیر صبر نکند و پیش از تایید به شما قرصهای استروئیدی بدهد. درمان GCA در اسرعوقت برای جلوگیری از کاهش بینایی امری بسیار مهم است. بسیاری از افراد بلافاصله پس از شروع درمان احساس بهبودی میکنند، اما درمان میتواند تا دو سال طول بکشد.
اگر بینایی خود را به علت ابتلا به بیماری آرتریت سلول غول پیکر از دست دادهاید، احتمالا پس از شروع مصرف استروئید1، بینایی شما تثبیت میشود. با این حال، هرگونه کاهش بینایی که در حال حاضر دارید ممکن است دائمی باشد. در چنین مواردی، یادگیری استفادهی حداکثری از دید باقی مانده (به کمک تیم ها و خدمات توانبخشی کم بینایی) به شما کمک میکند تا استقلال خود را حفظ کنید.
داروهای استروئیدی میتوانند عوارض جانبی داشته باشند، بنابراین در صورت مصرف باید تحت نظر پزشک قرار بگیرید.
داروی دیگری به نام توسیلیزوماب برای درمان GCA وجود دارد که مورد تایید FDA است. این دارو به صورت تزریقی تجویز میشود و میتوان آن را در مطب پزشک یا به تنهایی در منزل تزریق کرد. توسیلیزوماب ممکن است برای افرادی که عفونت یا بیماری خاصی داشتهاند داروی مناسبی نباشد. با پزشک خود صحبت کنید تا ببینید که آیا شما کاندید مناسبی برای این دارو هستید یا خیر.
- استروئید (Steroid) نوعی لیپید یا چربی است که دارای یک حلقهکربنی سیکلوپنتان و سه حلقه کربنی سیکلوهگزان و کورتون ها است. ↩︎