در این مقاله درباره انواع تصویربرداری قرنیه برای جراحی رفع عیوب انکساری و کاربردها و روش تفسیر آنها توضیح داده خواهد شد و اینکه هر کدام از این روشها در کدام بیمار یا کدام نوع عمل کاربرد دارد. امروزه از راههای تکنولوژی زیادی میتوان با تصویر برداری قرنیه شکل قرنیه، انحنا و ضخامت آن را بدست آورد، از جمله:
- سیستمهای placid disc – based
- سیستمهای elevation-based : مثل scanning-slit و scheimpflug
همچنین دادههای دیگری را از طریق سیستمهای توپوگرافیک و توموگرافیک کامپیوتری ارائه میدهند، که شامل؛ محل و سایز پوپیل (مردمک)، اندکسهای آستیگمات منظم و نامنظم، اندکسهای احتمال وجود KC، کراتومتری شبیه سازی شده و آسفریسیتی قرنیه (کروی بودن قرنیه).
بعضی از سیستمهای توپوگرافی در تصویربرداری قرنیه اطلاعات ابرومتری جبهه موج را با آن در هم میآمیزند. با وجود اینکه تمام این دادهها در ارزیابیهای قبل از عمل وجود دارند ولی هیچکدام از آنها جایگزین تجربه بالینی نخواهند شد. Q value به میزان آسفریسیتی قرنیه گفته میشود.
- Q=0: قرنیه کروی است.
- Q<0: قرنیه بزرگ شده است ( در پریفری صافتر است).
- Q>0: قرنیه oblate است (در پریفری شیب تندتر است).
میتوان گفت که قرنیه نرمال بزرگ شده است و Q=-0/26 دارد، که این بزرگ شدن منجر به کاهش انحراف کروی میشود. و عکس آن در قرنیه oblate که پریفر قرنیه از مرکز آن شیب تندتر است، ممکن است باعث افزایش مقدار انحرافات کروی مثبت شود.
روش توپوگرافی قرنیه در تصویربرداری قرنیه
توپوگرافی اطلاعات کمی از انحنای قرنیه را در اختیار پزشک قرار میدهد. از تصاویر کراتوسکوپیک توپوگرافی بدست می آید که این تصاویر خود از الگوهای پلاسیدودیسک که از سطح اشک منعکس میشوند حاصل میشوند، سپس این دادهها بهوسیله کامپیوتر تبدیل به مقیاسهای رنگی میشوند.
پس درصورتی که ترکیب نامنظمی داشته باشد یا حجم اشک تغییر کند کیفیت نتایج نیز تغییر خواهند کرد. بنابراین بهتر است قبل از تفسیر نقشههای تصویربرداری قرنیه و داده2های عددی، تصویر پلاسیدو (تصویر mire ها) مشاهده گردد. همچنین طبق خطی که از دستگاه به سطح قرنیه متصل میشود، سیستمهای پلاسیدودیسک رفرانس (مرجع) میشوند. نام این خط راس نرمال بوده وهمیشه منطبق بر محور بصری بیمار نبوده و این موضوع به تنهایی میتواند منجربه تفسیر نادرست نتایج شود.
میتوان گفت در تصویربرداری قرنیه اطلاعات رفلکشن mire1 ها هم به طریق عددی پرزانته (ارايه) میشوند و هم به طریق یک تصویر انحنای قرنیه که اهمیت زیادی برای ارزیابی بالینی دارد و رسم آن میتواند از طریق متدهای محوری یا مماس انجام شود. برای نشان دادن انحنای قرنیه نقشههای توپوگرافی قرنیه مقیاسهای رنگی را ارائه میدهند که معمولا دو نوع از مقیاس مورد استفاده قرار میگیرند:
- مقیاس مطلق(یا استاندارد)
- مقیاس نرمال شده(یا نسبی)
که این مقیاسهای رنگی در حاشیه چپ نقشه نشان داده میشوند. بخش پایین نشان دهنده صافترین انحنا و همچنین بخش بالایی تندترین شیب را به نمایش میگذارد که بخشهای صاف تر با رنگهای سرد مانند سبز و آبی و قسمتهای با شیب تندتر با رنگهای گرم مانند قرمز و نارنجی مشخص میشوند. مقیاس مطلق نشان دهنده یک نقشه رنگی کد گذرای شده است که هر رنگ آن نمایانگر ۱/۵ دیوپتر فاصله مابین ۵۰-۳۵ دیوپتر است.
وجود رنگ یکسان در تصویربرداری قرنیه همیشه نمایانگر پاور (قدرت) یکسان است و شرایط را برای مقایسه راحت بین نقشههای مختلف را فراهم میسازد. دربرابر آن مقیاس نرمال شده وجود دارد که اندازهگیری قدرت دیوپتری کل چشم را بر عهده دارد، به همین دلیل میتوان گفت دادههای توپوگرافیک دقیقتری را ارائه میدهد.
در هنگام استفاده از قیاس نرمال شده توجه به تغییرات دیوپتریک بین رنگها ، مهم است.. وجود اختلاف زیاد مابین رنگها میتواند باعث مخفی کردن ناهنجاریهای قابل توجه شده و از طرفی وجود تفاوت محدود قادر به اندک نشان دادن اختلالات جدی شود.
قدرت محوری و انحنا
فرضها در این روش تصویربرداری قرنیه این است که قرنیه یک اسفر است. در نقشه قدرت محوری نواحی که دارای شیب تندتر هستند underestimate و نواحی که صافتر هستند overestimate (ارزیابی بیش از حد) میشوند. چون به روش پلاسیدودیسک نمیتوان به درستی پاور ۲mm-۱مرکز قرنیه را مشخص کرد، پس آن را از روی قدرت محوری و اندکسهای منحنی curvature (که پیشتر به آن انحنای ساژیتال sagittal curva نیز گفته میشد) تخمین زده میشود.
Tangential/meridional/Instantaneous power and curvature
توان و انحنای مماسی/نصف النهاری/لحظه ای
این نقشه دومین روش تشریح انحنای قرنیه در توپوگرافی پلاسیدودیسک است. نقشه تانژنشیال در تصویربرداری قرنیه نسبت به تغییرات پریفال قرنیه و Less Smoothing (نرم شدن کمتر) حساسیت بیشتری دارد. در این نوع نقشهها واحد نسبی انحنا دیوپتر است ولی معادل قدرت دیوپتری قرنیه نمیباشد.
توپوگرافی و آستیگماتیسم
تصویر توپوگرافیک یک قرنیه نرمال بدون آستیگماتیسم بهصورت یک الگوی رنگی تاحدودی یکدست در مرکز بههمراه Flattenning طبیعی در پریفر (اطراف) است. که دارای محدودیتهایی میباشد:
عواملی که بر دقت توپوگرافی در تصویربرداری قرنیه تاثیر گذراند:
- نامنظمیهای Tear film
- ناهماهنگی یا misalignment (اینطور دیده میشود که آپکس قرنیه دسنتر شده و مطرح کننده KC است)
- حساس نبودن به خطای تمرکز یا focus error
- کم شدن دقت اندازهگیری SIM K بعد از RS
- کم شدن دقت اندازهگیری ارتفاع elevation خلفی در حضور اپاسیته قرنیه یا بعد از RS (با تکنولوژی scanning – slit)
- بی ثباتی یا instability (Test-to-Test variation)
- پوشش یا coverage محدود (بهطور مثال در سنترال و لیمبال)
برای کسب اطلاعات بیشتر و دسترسی به مقاله کامل در مورد توپوگرافی قرنیه به لینک زیر مراجعه نمایید:
روش توموگرافی Tomography تصویربرداری قرنیه
بهترین روش ارزیابی انحنای سطح قرنیه (پاور)، با پلاسیدودیسک2 انجام میشود. ولی بهتر از همه، شکل کلی قرنیه که شامل پروفایل spatial thickness (ضخامت فضایی) است، بهوسیله توموگرافی نشان داده میشود.
این سیستمها در تصویربرداری قرنیه دارای تکنولوژی scanning slit و همچنین تکنولوژی Scheimpflug-based و Anterior segment optical coherence Tomography (OCT)3 که برای تهیه کردن نقشه اپی تلیال قرنیه برای جراحیهای رفراکتیو4 میباشند. در map یا نقشهها، z-height5 را نسبت به یک سطح قراردادی مانند iris plane رسم میکنند تا شکل قرنیه نشان داده شود ولی غالبا برای مفید بودن از نظر کلینیکی اختلاف از BFS را در map یا نقشه رسم میکنند.
برای مشاهده کردن سطوح Ant و post قرنیه و لنز در تصویربرداری قرنیه، توموگرافی های elevation-Based و خصوصا در RS، بسیار مفید هستند. پس ارزیابی غیراستاندارد بعد از عمل نیز دقیقتر میشوند. برای کسب اطلاعات بیشتر و دسترسی به مقاله کامل در مورد توموگرافی قرنیه به لینک زیر مراجعه نمایید:
اندیکاسیونهای تصویربرداری قرنیه درRS
میتوان گفت۲/۳بیماران با قرنیه طبیعی، یک الگو یا پترن سیمتریک آستیگماتیسم (الگوی قرینه آستیگمات) دارند که به شکلهای گرد، بیضی و یا Bow-Te در تصویربرداری قرنیه میباشد. الگو یا پترنهای آسیمتریک شامل، آسیمتریکBow-Tie ،inferior steepening ،superior steepening ، skewed radial Axes و غیره است.
توپوگرافی قرنیه، نشان دهنده آستیگماتیسم نامنظم است که میتواند ناشی از لایهی اشکی غیر طبیعی، استفاده از CL، کراتوکونوس (قوز قرنیه) و بعضی از بیماریهای اکتاتیک قرنیه، جراحیهای قرنیه، تروما (ضربه)، اسکار (جای زخم) و موارد مربوط به اختلالات پس از التهاب یا بیماریهای دژنراتیو قرنیه باشد.
در تصویربرداری قرنیه مقایسه map ها یا نقشههای بعد و قبل از عمل برای بررسی تاثیر عمل یکی از کاربردهای imaging در RS (جراحی حذف عینک) میباشد، که این نقشهها Difference map نامیده میشوند. برای کسب اطلاعات بیشتر و دسترسی به مقاله کامل در مورد اندیکاسیونهای تصویربرداری درRS به لینک زیر مراجعه نمایید:
جمعبندی مقاله
پیش از اعمال جراحی رفع عیوب انکساری انجام تصویربرداری قرنیه الزامی بوده و میتواند در انتخاب بیمار مناسب و روش مناسب انجام جراحی کمک کننده باشد. تصویربرداری قرنیه همچنین میتواند در بررسی آثار عمل جراحی در درازمدت کمک بکند. در این بین توپوگرافی بر توموگرافی الویت دارد.
- رفلکشن مایر (Mire Reflection) یکی از تکنیکها و مفاهیم مهم در ارزیابی و اندازهگیری فشار داخل چشم، در تستهای تومومتری است. این روش به طور عمده در تونومتری (اندازهگیری فشار چشم) برای اندازهگیری دقیق استفاده میشود. ↩︎
- دیسک Placido دستی سادهترین و کاربردیترین وسیله برای ارزیابی توپوگرافی قرنیه است. ↩︎
- Coherence Tomography (OCT) یا توموگرافی انسجامی یک تکنیک تصویربرداری پیشرفته است که بهخصوص در چشمپزشکی برای بررسی ساختارهای داخلی چشم استفاده میشود. این فناوری به پزشکان اجازه میدهد تا تصاویری با وضوحبالا از چشم و بهویژه از شبکیه، دیسک عصب بینایی و قسمتهای دیگر چشم بگیرند. ↩︎
- در زمینه چشمپزشکی، رفراکتیو به ویژگیهای انکساری چشم اشاره دارد که شامل توانایی چشم در شکستن و تمرکز نور برای ایجاد تصویر واضح بر روی شبکیه است. ↩︎
- Z-height در زمینه چشمپزشکی به اندازهگیری عمق یا ارتفاع یک ساختار خاص در بافتهای چشمی اشاره دارد. این اصطلاح ممکن است در بافتشناسی و تصویربرداری پزشکی مورداستفاده قرار گیرد، جایی که بهوضوح مقادیر مکانیک و آناتومی سهبعدی بافتهای چشمی بررسی میشود. ↩︎